Hans Sande

Hundar i mørkret

Noveller

Gyldendal

Kunsten å ikkje vite kva du vil

I min ungdom budde eg tre år i Tibet. Budde og budde. Det meste av tida var eg på vandring frå landsby til landsby, gjennom tronge dalar, langsmed glitrande elvar, og oppover oppover, nedover nedover, frå fjelltopp til fjelltopp. Eg lærte meg å liggje ute om nettene, eg lærte meg å fryse utan å bry meg, svelte utan å kjenne svolten, ikkje kjenne tørsten før eg nærma meg ei elv. Korfor gjekk eg der for meg sjølv, så ufatteleg langt heimanfrå? Kanskje for å plukke med meg små dottar av lamaull som eg kunne gøyme i lommene? Eller kanskje for å sleppe dottane laus slik at dei kunne fyke vidare med vinden?

I dagar og veker følgde eg endelause lekkjer av steinvardar med små og store buddhistflagg. Men eg vandra ikkje omkring i oransje klede og eg raka meg ikkje på hovet. Eg gjekk omkring i T-skjorte og dongeri og ei diger saueskinnsjakke, med håret i floker langt nedetter ryggen. Der oppe i dei tibetanske fjella skreiv eg mine første dikt, om dei norske småfjella, om dei norske frukthagane, om den universelle lengten. I nesten eit år budde eg i eit bortgøymt lite kloster femten kronglete fjellmil frå Chagdo Kangri. Der vart eg kjend med Tilopa, vismannen, som ikkje berre mediterte, men som også skreiv ned det han tenkte. Eller ikkje tenkte.

*

Ingen tanke, ingen refleksjon,

ingen analyse, inga tilbeding, ikkje noko føremål.

Berre late det kome av seg sjølv.

Slik er kunsten, tenkte eg, det er det som er kunsten; å leite utan å vite kva ein leitar etter, å finne utan å vite kva ein skal bruke det til. Halve kunsten er å vere usikker, uroleg, rastlaus som eit dyr i bur. Det er ingen kunst. Resten ligg gøymt i orda, der ligg roa. Så mykje ro som du kan rekne med å få. Nei, ikkje ro, men ein plass å puste ut, ein stad der du kan puste djupt inn. Det djupe innpustet kjem av seg sjølv, som på toppen av eit høgt fjell, med utsyn over eit landskap som ikkje kan sjåast frå nokon annan stad på jord. Med innsyn i det som ikkje kan opplevast på annan måte enn gjennom desse orda. Som eit klårt og djupt blikk tilbake på deg sjølv.

Berre late det kome av seg sjølv … Desse orda fekk meg til å tenkje på ein av stamfedrane mine, kvinnheringen Johannes Sandsbakken. Er det slik at vi reiser langt bort for å kome nærmare det heimlege? No rak eg rundt frå fjell til fjell i Tibet, frå landsby til landsby, og ein gong i tida rak tippoldefar rundt frå bygd til bygd i gamle Noreg. Der gjekk han og snakka høgt med seg sjølv, gumla på kvae og trefliser, tok seg småjobbar og laga løgne tredokker til ungane. Han levde frå hand til munn og vart av mange rekna for å vere ein raring, eller bygdetulling som vi seier i dag. Drakk gjorde han òg, og det vart sagt at det einaste han dugde til, var å fortelje utrulege skrøner. Trist for foreldra, sa dei. For Johannes kom av skikkelege folk. Faren var lærar og kyrkjesongar, mora styrte heimen og den store ungeflokken med stødig hand. Berre yngsteguten Johannes let seg ikkje styre.

Likevel var han velkomen og ettertrakta rundt omkring på gardane. Ikkje fordi han var så hag med hendene, men på grunn av desse underlege skrønene, som voks og voks og vart betre og betre. Orda kom boblande ut av han som ei blanding av gamle folkeeventyr og nye bibelsoger. Etter kvart begynte rykta å gå om at han kunne gjere folk friske, men korleis det gjekk til, var det ingen som visste. Ikkje las han over dei sjuke, ikkje brukte han urter eller remediar. Nei, han påkalla korkje Vår Herre eller Hin Mannen. Han berre sat der ved kjøkenbordet eller framfor grua og fortalde ei historie som ingen hadde høyrt maken til. Eller hadde dei det? Det han fortalde likna mistenkjeleg på noko som hadde skjedd der på garden i gammal eller nyare tid, jau, han begynte med det, men så kom fabuleringa inn, slik at heile soga vart snudd opp ned og fortalt på ein ny og uventa måte.

Og så? Kva skjedde vidare? Mmm … berre late det kome av seg sjølv …

Åra gjekk, han Johannes vart vaksen kar, men like rastlaus og sær. Så tok han til å reke lenger og lenger sørover, gjennom Danmark og Tyskland, og til slutt hamna han i Wien. Også der vekte han stor oppsikt, både på grunn av det svære, raudbrune skjegget sitt, den merkelege bunaden og dei snodige forteljingane. Etter nokre år på kneiper og gjestehus la han seg meir og meir opp i det som dei kalla åndslivet i kulturbyen Wien, han smaug seg inn i stadig nye sirklar med dei løgne forteljingane sine. Og var det ikkje slik at folk kvikna til, ja, vart friske av å høyre på han? Gjennombrotet hans kom då han vart bodsend av ein velståande greve. Det var kona hans, grevinne Katarina von Donajew, som var sjuk. Ho hadde vore plaga med tussebyger i mange år. Då reiv ho av seg store hårdottar og drakk sin eigen urin, og ho vandra nesten naken rundt i byen, berre kledd i ein overdådig pels, om ho ikkje vart hindra. Fleire av søstrene hennar hadde det på same viset, og dei levde som ville kvinner. Ingen rådde med dei.

Johannes sette seg inne på rommet til grevinna og greip ho i neven, den neven som var full av hårtustar. Men før han begynte å spørje og fortelje, ville han at greven sjølv skulle kome og setje seg, og ungane deira, til og med tenestefolket skulle vere med for å høyre på. Greven protesterte, men Johannes fekk det som han ville, det var han van med. Grevinna låg naken i senga, utan dyne eller teppe over seg, berre med pelsen på gløtt over den kvite huda. Ho var farleg vakker, som ei slavisk Venus, der ho låg med auga halvt igjen og gløste mot Johannes. Han pusta djupt inn og begynte å spørje og fortelje. Etter ei stund la grevinna seg tilbake på puta, opna auga og hendene mot han og smilte så smått. Så såg ho på mannen sin og ungane sine og tenestefolket for første gong på mange veker. Etter nokre timar sto ho opp, kledde seg, børsta håret, tok ungane i famn og småprata med dei. Så sette ho seg roleg til bords saman med dei andre.

Gjetordet gjekk, og til sjuande og sist vart Johannes tilknytta universitetet i Wien som ein såkalla fri filosof, og skreiv ei avhandling som han framførte på hardangertysk, med tittelen «Also sprach der Troll». Ein av dei som sat i auditoriet og høyrde på, var den unge legen Sigmund Freud. På den tida arbeidde Freud på eit anatomisk institutt, og forskingsprosjektet hans var å finne testiklane til ålen. Så langt hadde ingen funne dei, korkje langt framme eller langt bak, og Sigmund Freud hadde leita i mange månader. Ålen er jo på mange måtar ein mystisk fisk, ettersom han kan krype på land som ein slange, han kan sømje frå Rhinen eller Handelandselva heilt fram til Sargassohavet, og han kan sprelle i steikjepanna fire timar etter at han er bløgga og flådd og skoren opp i høvelege stykkje. Heime hjå familien Freud hadde dei ete mykje ål, både røykt og fersk, så mykje at Sigmund hadde fått denne symbolske fisken langt opp i halsen. Men no sat han dag etter dag og dissekerte, det virka meiningslaust, men likevel kunne han ikkje gi seg.

Etter førelesinga tok Sigmund Freud kontakt med tippoldefar min, og heile kvelden vart dei to sitjande tett saman på ei ølkneipe og snakke om liv og lagnad. Langt utpå natta kunne så Johannes Sandsbakken fortelje den merkelege historia om Sigmund og ålen. (Sjå S. Freud «Ubehaget i kulturen», s. 256 i norsk utgåve.) Denne natta vart eit vendepunkt i livet til Sigmund Freud. Dagen etter fann han testiklane til ålen på ein heilt uventa plass langt oppunder gjellene. Deretter sa han opp stillinga si. Så fjelga han seg og gjekk beint stad og fridde til ho som skulle bli mor til Anna, ho som i tidens fylde skreiv boka «Normalitet og patologi i barndomen». Og berre nokre dagar seinare opna han legepraksis der han begynte å utvikle metoden med frie assosiasjonar og draumetyding.

Berre late det kome av seg sjølv …

Men kva er det som kjem opp då? Inni det lystige og leikande kjem det krypande fram noko sleipt og forvridd, det helser deg som ein gammal ven, der det buktar seg mot deg med eit menneskeliknande andlet som du ikkje vil sjå, for du kjenner det så altfor godt, du kjenner dei spisse tennene som høgg til og ikkje vil sleppe taket i det mjuke skinnet ditt.

Korfor gjer det godt å skrive om det vonde? Korfor kjenner den som skriv seg lysare til sinns av å setje ord på det mørkaste? Kanskje fordi ein har greidd å seie noko sant om det å vere menneske. Kanskje det er det meste ein kan håpe på? Som det står skrive i eitt av dei gnostiske evangelia: Ved det som du brenn inne med skal du fortærast. Ved det som du løfter fram i lyset skal du verte fri. Tolka inn i vår tids kristendom tyder det at du skal steikjast i ei helvetes steikjepanne for dei syndene du ikkje har fått tilgiving for. Men tolka med håp og klokskap og kjærleik tyder det at orda har ei forløysande kraft, lyset sender strålane sine inn i dei mørkaste krokane. «Also sprach der Troll.»

Som gutunge var eg i fleire år plaga med knutar på stemmebanda. Det vart verre og verre, eg kvidde meg for kvart ord eg skulle seie, og til slutt kom det berre skrapelydar ut av munnen min. Mor mi tok meg med til den eine doktaren etter den andre. Til slutt hamna vi på Haukeland sjukehus, ØNH. Eg var tolv år gammal, og dei tre bokstavane gjorde meg livredd.

Spesialistane der ville stikke tenger ned i strupen min og knipe av knutane. Men då sa mor mi beint nei, då skal vi heller klare det sjølv, sa ho og stampa i linoleumen.

Ja, ho ombestemte seg og tok meg med heimatt til Kvinnherad. Men kva så? Kva skulle ho finne på? På den øvste kjøkenhylla sto ei lita handskoren tredokke etter tippoldefar min. Den hadde eg aldri fått lov til å leike med då eg var unge, og no var eg altfor stor. Men mor mi plukka den gamle tredokka ned frå hylla og gav ho til meg.

– Ta denne med deg ut i skogen og snakk med ho, sa mor mi.

Ho sende med meg ei flaske solbærsaft. Og så sat eg der i halvmørkret under ei stor gran, drakk saft og såg på den vesle dokka med dei vidopne auga og den tronge munnen.

– Kva er det med deg? kviskra eg.

Og dokka svara, orda kom piplande, og litt etter litt kunne eg begynne å fortelje livssoga til den stakkars tredokka. Så mange sterke, hemmelege opplevingar! Og så sårt eit sinn! Ei slik forteljing hadde eg aldri høyrt dei vaksne fortelje maken til. Men var det ikkje noko kjent med den forteljinga, likevel?

No, som vaksen forfattar, går eg alltid med ei forenkla utgåve av denne tredokka i baklomma. Det er ein gul blyantstump. Eg kallar han Lommeterapeuten. Han har alltid ledig time. Men han er ikkje lett å styre, for han er rastlaus, uroleg, usikker. Veit ikkje kva han vil. Dag og natt på leiting.

Tilopa

Alt er liding, sa han, frå vogge til grav er det berre liding. Alt er lengt, sa eg, frå vogge til grav er det berre lengt, og lengten er alle skapningars mor, og lengten er all skapings far, og på smak er lengten søt, eller bittersøt, eller berre bitter, så bitter at tunga vrir seg, men likevel er det ein smak som pirrar, som ei smal sprekke i mørkret, ei fuktig rift der noko lyser, noko ukjent spirer, og du reiser deg forundra og snusar og spør kva det er. For du kjennest ikkje ved det. Men det er ditt, du har skapt det, og det skal bli det kjæraste du har. Det einaste du har.

Hunden ventar

Hunden ligg og ventar på meg. Heile dagen har han venta. Men han klagar ikkje, han berre hoppar oppetter meg og sleikjer meg i munnvikane. Eg sit ved kjøkenbordet og ser ut gjennom vinduet.

– Det regnar, seier eg, – det er mørkt, det er surt ute i kveld.

Hunden kvinkar og ber meg vise nåde. Heile verda ventar på oss, seier han, og verda er full av lukter, seier han, av uventa funn, av dyr og fuglar og menneske, av gleder og sorger som vi ikkje kan leve utan.

– Jaja, svarar eg.

I det same eg kastar eit blikk på støvlane mine, gøyr han av glede og spring mot døra.

Plommemannen

Vi kalla han berre Plommemannen. Om vinteren brydde vi oss ikkje med han. Då heitte han ikkje Plommemannen. For då hadde han ikkje plommer. Heile vinteren var han berre ein gammal mann som sat åleine inni huset sitt. Nesten åleine. For slik kan vaksne folk leve. Veke etter veke. Berre sitje i ein stol. Månad etter månad. Reise seg og finne seg ein kopp kaffi. Rusle tilbake og setje seg i den same stolen igjen. Far min hadde sagt at eg måtte halde meg langt unna den gubben. Korfor? Kanskje fordi han var litt sprø, eller ein tvitulling, som pappa sa, slik folk blir når dei bur åleine og aldri snakkar med andre.

– Han sit og spelar Ludo med hunden sin, sa Lars.

– Og taper kvar einaste gong! lo eg.

Utanfor huset hans sto ein diger, svart bil. Ein Volvo Amazon. Lars sa at det var ein gammal likbil. Men det trudde eg ikkje noko på.

Nei, vi brydde oss ikkje med den mannen. Han kunne berre sitje der for seg sjølv. Men når fuglane kom flygande tilbake frå Marokko og Spania, opna han døra og steig ut i hagen. På knollen hadde han alltid ein grøn caps. Så begynte han å bli Plommemannen. Først gjekk han rundt med ein stige og klipte alle plommetrea sine. Alle greiner som peika mot himmelen skulle vekk. Han greidde vel ikkje å klatre i trea sine lenger. Så laga han bål, han raka lauv, og den skumle hunden hans luska langsmed gjerdet og gneldra mot oss.

Det var ein skikkeleg lurvehund, gråbrun og bustete, med små, gule auge. Lars kalla hunden for Bastard, og terga han med ein pinne. Etter ei stund vart hunden så vill at han sto på to bein oppetter gjerdet og gøydde som eit villdyr. Då dukka Plommemannen opp og jaga oss, og vi flirte og stakk av.

Litt etter litt vart trea fulle av kvite og rosa blomar. Heile hagen lukta søtt. Og utover sommaren kunne vi sjå dei, alle plommene til Plommemannen.

– Sjå all den karten! sa eg.

Først pitte små og lysegrøne, og så vart dei svakt raude i skinnet, og større og større.

– No kjem blåfargen! kviskra Lars.

Lars hadde rett. Plommene vart meir og meir blå, og til slutt var heile hagen full av store, mørkeblå plommer. Tett i tett hang dei på greinene, og greinene bøygde seg ned mot bakken.

– Å, no er dei sprekkfulle av saft, sukka eg.

– Spruten kjem til å stå når vi set tennene i dei, smatta Lars.

Men det hadde vi ikkje lov til. For det var Plommemannen sine plommer.

Korfor var livet så vanskeleg? Korfor var verda så urettferdig? Inne i hagen til Plommemannen hang tusenvis av søte plommer og venta på oss. Og bak gjerdet, ein plass i det høge graset, låg Bastard og venta på oss.

Eg var ikkje redd for hundar, eg likte å snakke med dei hundane eg møtte på min veg. Då stoppa dei og snuste på fingrane mine. Dei såg på meg med kloke auge.

– Kva tenkjer du på, kloke hund? spurde eg.

Hundane tenkjer på så mangt, men dei har ikkje ord. Det er noko gale med stemmebanda, og så er tunga for tynn og slaskete. Men hunden til Plommemannen var ikkje slik, han dreiv ikkje og sleikte på fingrane til folk, han logra ikkje når han møtte framande ungar, han sto ikkje i ro og tenkte kloke tankar.

Lars og eg skulle bli oppfinnarar når vi blei store, og difor måtte vi ha mykje næring. Vi måtte ha det beste. Vi måtte ha plommene til Plommemannen!

– Hjernen min treng massevis av søte plommer! sa Lars.

Eg var enig, sjølv om eg kjende det mest i magen og munnen.

Ja, vi skulle bli oppfinnarar, men oppskrifta på å lure ein hund kunne vi frå før av. Den hadde vi lese i Knoll og Tott. Mor til Lars jobba i slaktarbutikken, og kvar dag gjekk vi innom og fekk ein pose med kjøtbein.

– Kom Bastard, Gneldrebikkje, Styggen sjølv! ropte vi, – kom og få noko å tyggje på!

Og hunden kom knurrande. Kvar ettermiddag kasta vi bein og kjøtslintrer over gjerdet.

– Kom Bissevoven, Sukkerklumpen, Lekkerbisken! ropte vi.

Og plommene vart mørkare og mørkare, nesten svarte var dei i skinnet. Så ein førmiddag då vi kom drivande forbi hagen med kjøtbein i ein pose, var likbilen borte! Lars og eg såg på kvarandre, tunga mi krølla seg, det kitla i magen. Endeleg var den store Plommedagen komen! Vi kasta kjøtbeinet inn i hagen, smaug oss vidare bortover fortauet og kleiv over gjerdet. Så var vi innanfor! Vi var i Plommeland! Borte i graset låg Bastard og gnog på eit digert bein. Det var bakfoten til ein dinosaur, nei, det var lårbeinet til ein okse, så vi hadde god tid. Likevel skalv eg i knea.

Over oss hang det tett i tett med plommer og dingla, så store og mørke at dei skygde for sola. Vi smakte på den første, og safta spruta utover haka og kjakane. Vi glefste i oss den andre, den tredje og fjerde og femte plomma. Vi stappa i oss, vi spytta steinar, vi smilte, vi gulpa, vi lo, vi feis, vi stappa lommane fulle, vi kleiv til topps for å få fatt i dei største, vi ramla i bakken, vi låg i graset og gumla. Vi var verdas største plommegumlarar.

– Hysj! kviskra Lars.

– Ka?

Då var det for seint. Plommemannen og Bastard kom mot oss. Bastard sleikte seg om kjeften, og i handa til Plommemannen svinga ei øks. Utanfor gjerdet sto likbilen og venta.

Eg ville skrike om hjelp. Men eg vågde ikkje. Plommemannen brølte ikkje. Han kneip oss ikkje i nakkeskinnet. Han berre sto heilt roleg over oss med øksa i neven og smilte eit skeivt smil. Så ba han oss bli med inn. Kva skulle vi gjere? Vi reiste oss og begynte å gå. Han kom gåande etter oss med øksa, og hunden passa på. Vi fekk opp døra og kom inn i gangen. Plommemannen kom etter oss. Utan at eit ord vart sagt steig vi inn i ei mørk og kald stove.

Plommemannen ba oss setje oss i sofaen, og inn frå kjøkenet kom han med eit svært fat fullt av mørkeblå plommer. Då måtte han heldigvis setje øksa frå seg. I det same han retta seg opp, snudde han capsen slik at skyggen vende bak. Då fekk eg sjå skallen hans! Han var glatt og kvit som eit mega strutseegg!

På bordet sto eit sjakkbrett med brikkene ferdig oppstilt. Eg ville kviskre noko tull til Lars, eg ville seie at det var ikkje Ludo Plommemannen spelte med bikkja si! Men eg vågde ikkje seie eit ord, for Plommemannen følgde med på alt vi sa og gjorde.

– Versågod, berre et! sa Plommemannen.

– Takk, sa Lars.

– Takk, sa eg.

Så sat vi der og åt. Vi åt og åt. Heile verda var full av plommer, og Lars og eg måtte ete opp alle saman. Berre vi to. Plommemannen åt ikkje ei einaste plomme. Han berre sat på den andre sida av salongbordet og såg alvorleg på oss mens vi åt fatet tomt. Vi pusta letta. Lars og eg såg på kvarandre og gliste. Ferdig! Men då reiste Plommemannen seg. Han gjekk ut på kjøkenet og fylte fatet med plommer.

– Sjå her, du vil vel ha ei plomme til? spurde han.

– Ja takk.

– Og du Lars, likar du ikkje plommene mine?

– Jau då.

Eg åt, eg sette tennene i endå ei kjempediger, mørkeblå plomme. Eg svelgde og gulpa. Eg spytta ut steinen, men då spydde eg nesten i neven min.

I skåla framfor meg låg det seksten steinar. Eg hadde ete seksten svære plommer etter at vi kom inn. Ute i hagen hadde eg sikkert ete dobbelt så mange. Men eg hadde ikkje tenkt å gi meg! Det var ikkje tvil om kva Plommemannen prøvde på. Men aldri i livet om han skulle få vinne over meg!

På kommoden bortmed døra sto eit fotografi. Var det ikkje det same bildet som bestemor hadde på veggen? Ho sjølv som ung, og ein framand mann med masse svart hår.

– Ja då, eg kjenner bestemor di, sa Plommemannen.

Då kjende eg at eg var våt og kald på låret, nett som om eg hadde pissa meg ut. Men det hadde eg ikkje, ikkje på mange år! På kortbuksa såg eg to mørke flekkar som sakte vart større. Det var plommene! Dei som eg hadde pressa ned i lommene, no hadde dei sprokke!

– Du er vel ikkje dårleg i magen? spurde Plommemannen.

– Nei då, mumla eg.

– Bestemor di, ja, ho er så inn i helsike sta! Trur du ho vil flytte sørover? Nei då! Ho kunne flytte inn hos meg, ikkje sant? Ho kunne iallfall ha budd her eit par månader i mørketida! Nei då, ho skal bli buande i Tromsø og måke snø til ho stuper.

– Ja då, mumla eg.

Eg vågde ikkje opne munnen for høgt. Magen min sto på spreng, plommene rumla og brumla, eg måtte pisse, eg var kvalm, eg måtte drite, men eg sat i fella. Kva var det mellom Plommemannen og bestemor? Kor mange bøtter med plommer hadde han ståande på kjøkenet?

Eg såg bort på Lars. No hadde vel hjernen hans fått så mykje plommenæring at han kunne finne på noko lurt. Men Lars såg alvorleg sjuk ut, han sat med halvopen munn og tunga ut mellom tennene, evneveik såg han ut der han sat og gulpa og gurpa.

– Eg … eg trur vi må gå, gurpa han.

– Alt no? spurde Plommemannen skuffa. – Vil de ikkje ha eit par plommer til? Ta eit par i nevane, til å ete på heimvegen! Gjer det!

Eg såg bort på Plommemannen. Han likna litt på far min, når han terga meg. Då såg eg det. Det rykte i munnvikane hans, det rykte og rykte. Så sprakk heile gapet opp, og Plommemannen sette i å le. Han lo som ein galning! Han slo seg på låra, han lo så han grein!

Lars og eg sjangla ut. Vi var stappa. Nedanfor trappa sto hunden og venta på oss. Han følgde oss ned til porten. Der vart han ståande i ro og sjå på oss mens vi kasta opp. Vi sleva, akkurat som hunden. Endeleg, der fekk han noko å tenkje på! Dei siste plommene datt ut av hendene våre og trilla ut gjennom porten.

Hunden småsprang etter plommene og snuste seg fram til den som var mest mogen. Så glefste han den mørkeblå plomma i seg og kløyvde ho mellom tennene, slik at steinen datt ut av kjeften og ned i grusen. Resten svelgde han.

– Stilig! sa Lars.

Vi sto og såg på hunden og var imponert. Hunden sto i ro og tenkte kloke tankar. Så kom han bort og sleikte fingrane mine. Då måtte eg nesten le.

Eg har i alle fall fått ein ven i dag, tenkte eg.

Lars og eg subba forbi likbilen og nedover fortauet med hunden i hælane. Så begynte vi å flire. For ein dag! For ein smart jævel han der Plommemannen var! Ved enden av gjerdet stoppa vi opp og pissa. Hahaha! Strålane sto som to blanke regnbogar inn mellom sprinklane.

– Vi pissar over gjerdet! sa Lars.

– OK, sa eg.

– Hei, de to!

Plommemannen ropte på oss! Vi kraup saman og kutta strålane. Det var ikkje lett. Pisset rann nedover låret.

– Kan de kome tilbake i morgon og hjelpe meg med å hauste?

– Hauste? spurde vi i kor.

– Ja, eg treng eit par karar som er flinke til å plukke plommer.

Lars og eg såg på kvarandre. Fleipa han med oss?

– Får vi betaling? spurde Lars.

– Ja, sjølvsagt. Fem kroner bøtta!

– Kva skal du med alle desse plommene? spurde eg.

– Eg pakkar bilen full. Så dreg eg nordover og sel dei. Nordlendingane er tussete etter blåplommer.

Lars såg på meg og eg såg på han. Vi som hadde gledd oss slik til denne dagen! Den store plommedagen! Det var ein trist dag. Den siste dagen som frie menneske. I morgon skulle vi få betaling for å plukke plommer! No kom vi snart til å bli vaksne.