Alfred Hauge

Legenden om Svein og Maria

Roman

Utstein Kloster-syklusen

GYLDENDAL

Broder Mortem kjem til klosteret på Utstein

Helgemessaftan i året 1517 kom det ein langfarande gjest til klosteret på Utstein. Det var storm, og han hadde brukt dørhammaren fleire gonger før dei høyrde det innom murane. Men dei drygde med å opna då òg.

Det var broder Fideliter som omsider skauv slåa for gluggen til side. Bak han stod dei seks andre munkane som heldt til der då. Det var ikkje fleire att. Alle bar kjertelys i venstre hand; dei blafra, men slokna ikkje. Og alle bar dei våpen i høgre, men løynt. Det var vonde tider.

Den mannen som munkane på Utstein framfor alt venta seg vondt av, var biskop Hoskold i Stavanger. Han hadde heimsøkt klosteret både med vald og eld og vore tidtgjengd. Det var fiendskap mellom han og abbed Eirik Benediktsson.

Første gong biskopens handgangne menn kom til Utstein, var abbeden i Danmark. Men dei drog ikkje bort med ugjort. Dei slo inn dørene, plyndra matkjellaren, skreiv opp ei liste over alt der fanst av kyrkjeskrud, innbu, pengar og fe, og ein del tok dei med seg.

Seinare på året, då abbeden var vend tilbake, førde biskop Hoskold sjølv sine menn. Dei braut ned portar, vindauger og andre stengsle; no skulle Eirik førast fange til Stavanger med eller mot sin vilje.

Men abbeden hadde berga seg opp i tårnet i klosterkyrkja. Dit fører det berre ei ørsmal vindeltropp innhoggen i kleberstein, og det fall han ikkje vanskeleg å halda fiendane frå livet. I førevegen var det bore opp rikeleg forsyning av mat og drikke. Dei skulle ha fått venta lenge som ville ha svelta han ut.

Biskop Hoskold og mennene hans måtte venda tilbake til Stavanger med ugjort verk. Men berre tre dagar seinare kom fleire skip som han hadde sendt, seglande inn på klostervågen. Sjølv var han ikkje om bord, men eit tjug væpna sveinar. Etter hans bod og krav la dei interdikt på klosteret; brevet vart fastnagla på kyrkjedøra.

Ikkje lenge etter at interdiktet var forkynt, kom biskop Hoskolds menn for fjerde gong dette året, og han sjølv var med. Dei førde med seg murbrytar-våpen og reiskap til å entra tårn: katapultar, valslynger og stigar, og gjekk så hardt på at vollar og skanseverk brotna – som det òg står nedteikna: Scansilibus aggeris & fortalitia ipsius confregit turrim murosque transcendit.

Og no skulle abbeden hentast, varm eller kald. Dei trengde seg inn gjennom vindaugene til dormitoriet og tok han såleis til fange.

I hundre dagar sat abbed Eirik Benediktsson i biskop Hoskolds fengsel i Stavanger, og han naut ikkje velferd som ein fange av stand, langt mindre som biskopens åndelege bror. Men Hoskold nytta tida vél; enno ein gong drog han til klosteret og herja og plyndra.

I mellomtida hadde alle lekbrørne og mange av munkane rømt. Dei få som heldt stand, vakna kvar morgon i otte, og kvar kveld la dei seg med bøn om å verta sparde. Men Gud den allmektige gjev til sist berre eitt svar på all bøn: å vera sine utvalde nær i trengsel og død. Ikkje å undrast over at broder Fideliter eva seg med å skyva slå til side.

Det var i mørkninga, i ei av deira horae canonicae; munkane hadde site samla og lese dei fastsette skriftstykke og dei bøner som er å finna i breviariet.

Dei var få i talet, sju sjeler, omfram broder Fideliter desse: broder Prudentius, broder Justitius, broder Temperatus, broder Sperator, broder Fortiter og broder Carissimus.

Ingen munk eller prest må gjera avbrot i si hora canonica utan skilleg grunn. Men no la dei sine breviar til side, og med broder Fideliter i brodden gjekk dei under søylene fram til porten.

Gjennom gluggen såg broder Fideliter berre ein einaste mann. Men fleire kunne liggja løynde.

– Gjer vél å opna, brør! bad mannen utanfor.

– Kva heiter du og kvar kjem du ifrå? spurde broder Fideliter.

– Eg er munk av augustinarordenen just som de, svara den framande, og eg har reist gjennom mange land og vore i stor fare. Sist var eg busett i staden Wittenberg i Sachsen.

– Namnet ditt, broder? tok Fideliter opp att.

– Eg kallar meg broder Mortem, svara den framande.

– Broder Morten? sa Fideliter.

– Ja. Broder Mortem, svara hin.

Begge mishøyrde seg i stormbraket.

Utpå ettermiddagen hadde det blåse opp frå vest, og vinden var jamt aukande. Det peip i gluggar og ula i piper, almekronene i klosterhagen skaut rygg, krøkte seg i hop, retta seg opp att, slo som ovstore venger mot låge jagande skyer. Greiner knaka og kvister brotna, avhausta lauv vart føyst over bakkar og res. Og just no byrja himmelen å gje vått frå seg, hagl og regn. Og langt borte buldra tora.

– Kva veg kom du, broder Morten? spurde broder Fideliter. Har du vore innom næraste by?

– Eg kjem siglande beinveges frå Hafnia, svara broder Mortem. Båten min ligg i lendet rett nedføre klosteret. I kveld kunne eg ikkje ha fare lenger anten eg hadde vilja eller ei.

Då broder Fideliter hadde opna, sa han til den framande:

– Orsaka at vi ikkje straks slår dørene på vid vegg for kvar som bed.

Og med få ord fortalde han den ukjende om tilstand og kår.

Men broder Mortem svara:

– Om de visste kva plager folk må tola ute i verda, tagde de med dykkar små suter!

Og han var i ferd med å snu og gå:

– Men eg skal ikkje bry dykk i utide! Hald de porten vél stengd og tru dykk trygge innanfor murane så lenge det varer! Sjølv står eg det saktans over om eg ligg ute i natt! Eg har lege ute verre netter enn denne.

Då ropa dei sju augustinarmunkane med éin munn:

– Kva plager er det folk må tola ute i verda?

Men han gav ikkje svar og var alt på veg ut søylegangen, bort frå dei. Før dei nådde han att, hadde han opna porten og var ute. Dei såg ikkje likt til han i mørkret, høyrde berre stega hans, og snart høyrdest ikkje stega heller, berre stormen og alt den gav lyd til.

Men alle sju sprang etter med blakrande lys i handa, og lysa slokna ikkje. Det drygde ikkje lenge så hadde dei nådd han att; han hadde snåva i ein stein og vorte liggjande. Dei slo ring kring han.

– Skal de stikka meg ned, så gjer det fort, sa han.

Då vart dei vise med at dei enno bar våpen.

– Vi vil lysa deg i hus, sa broder Fideliter.

– Vi vil deg ingen ting til meins, broder Morten, sa broder Temperatus.

Og broder Sperator la til:

– Vi bur avsides her, og lite nytt får vi høyra utanfrå. Du gjer vél om du stig innanfor og ser deg mon i det vi kan by. Og vi lyder gjerne på alt du har å fortelja, både godt og vondt.

– Eg tek dykk på ordet, svara broder Mortem. Men alt eg bad om, var tak over hovudet, og eg har ingen ting lova i vederlag. Eg er redd de vil tykkja at de har lite å takka meg for om eg let dykk vita koss det står til uti verda. De har vel aldri høyrt gjete fuglen Tubal?

– Fuglen Tubal? sa dei i munnen på kvarandre.

Nei, om fuglen Tubal hadde ingen av dei sju munkane høyrt.

– Ikkje om pesten heller? spurde broder Mortem.

Nei, heller ikkje om pesten hadde dei høyrt. Og dei nøydde han med seg inn.

Soga om det døde paradiset

Det vart til dét at broder Mortem fortalde. Kvar kveld i tre samfulle veker samla dei seg i midtstova over refektoriet. Der brann ein stor eld; han kasta flakkande skin på dei kalka murveggene. Ute var det jamt storm og regn; det gjekk sjog gjennom lufta som av tunge vengeslag.

Broder Mortem fortalde soga om Svein og Maria og ferda deira åt det døde paradiset, frå ende til annan.

November månad gjekk nærepå med før han var ferdig; dagane stuttna, nettene lengdest.

Dette fortalde han første kvelden; slik byrja han:

– Brør! Kjende de ikkje til det? Pesten herjar kring mange land og rike. Ingen veit kvar han kjem frå; endå mindre veit nokon kvar han heretter vil leggja vegen og kvar ferda hans ein gong skal enda. Men alle stader der han slår ned, har det synt seg ein ovstor fugl føreåt. Vengene hans er så svære at der han flyg, skifter lys og skugge som når skyer driv over himmelen ein solskinsdag, og skogane svagar og havet kjem i kok.

Der folk ser og høyrer dette, vert dei skræmde frå vet og sans. Kven kan vel undrast på det? Og kvar fylgjer sin hått. Somme let all sømd fara. Dei et og drikk utan mål og måte; dei herjar og dei stel. Dei skyr ikkje vald og drap ein gong. Andre gjer bot. Kyrkjeklokkene omar dag og natt, og innanfor bymurane klær folk seg i svart og strør oske i håret. Dei piskar kvarandre med piggsveper til blodet renn og kjøt losnar frå bein; dei velt fram gjennom gatene som elv i gjel. På gravene til avsovna slekter kastar dei seg ned, og dei tiggar den Allmektige om miskunn. Men til denne stund har hans auga og øyra vore attlete. Fuglen fer føre; sotta fylgjer etter. På årane kolnar oska, mugg kvitnar på dørstokken; mus ynglar i sengehalmen og makk aular i gapande augnehol. Å brør, måtte det ikkje skje her!

Og høyr meg no: Langt nordom dalar og heiar, avsides frå tettgrend og allfarveg låg ei lita stove. Der budde ein bror og ei syster i lag. Dei heitte Svein og Maria. Maria var mild som den heilage jomfru ho ber namn etter. Svein var modig og sterk; dei som kjende han, kalla han Svein Uredd.

Fuglen og alt vondt som fylgde med han hadde dei aldri høyrt gjete. Det var med dei som med dykk. Inn over deira skog hadde han aldri floge, og heller ikkje hadde nokon fortalt dei om han. Det bar sjeldan på at langfarande folk drog framom.

Men så hende det, seint ein regnverskveld: Det lydde fotsteg på dørhellene. Utanfor stod ei ung kone. Ho bar ein stor sekk på ryggen, og i den frie armkroken heldt ho eit barn, vél inntulla.

Ho nådde ikkje til med å be om hus før Maria sa:

– Kom, stig innanfor! Du må vera både våt og frosen. Og treng ikkje barnet ditt mat og stell?

– Takk skal du ha, svara den framande kona. Vide har eg fare, og mang ei dør har eg banka på, men stengt var der då eg kom og stengt då eg gjekk. Ingen har møtt meg slik som du, og det skal du ’kje ha gjort for inkje.

Med så sagt steig ho innanfor, og ved grua kledde ho av barnet. Då stokk Maria der ho stod og såg på:

Kroppen åt den vesle var full av byllar; det taut blod og verk or dei.

Kona såg opp på Maria:

– Jagar du oss no? spurde ho.

– Mindre no enn før, svara Maria.

Og då barnet var stelt, fann ho fram helgestakken sin og bad mora skifta.

– Dei våte kleda hengjer vi nær elden, så turkar dei til morgons, sa ho. Og sekken din kan vi setja til sides ute i svala.

– Sekken må eg ha hos meg, svara kona.

Og den kvelden var det Maria fekk høyra om fuglen Tubal og alt vondt som fylgde med han. Dertil fekk ho vita kvifor det var om å gjera å ta vél vare på sekken:

– Ein riddar eg møtte på vegen gav meg denne sekken, sa kona. Eg skulle liggja på han den første natta eg vart beden under tak.

Maria baud den framande kvinna si eiga seng. Hi bad seg unna, men Maria stod på sitt, og ho tok sekken og la han på plass. Så kara ho oska over glørne, Svein sette slå for dør, og alle la seg.

Då mora skulle stella barnet morgonen etter, var huda på det vorten kvit og glatt over heile kroppen; det tedde ikkje ei skurve att etter byllane.

Då sa ho til Maria:

– For meg og barnet mitt har nok sekken gjort tenest som han var tiltenkt. Du skal få han av meg.

Og ho bad farvel og gjekk.

Men Maria hadde ikkje ro på seg denne dagen. Ho flakka kring i skogen alt til det skymdest; ho spegla seg i blanke kulpar, og ho plukka blomar og stakk i håret. Og om natta sov ho på halmsekken, og ho drøymde ein underleg draum. Ho tykte ho var ute i skogen enno; ho låg i mjukt gras under høge tre. Og ikkje visste ho ordet av, der kom ein prins riande. Han var kledd i raudt frå topp til tå, og sporane lyste som gull. Straks han såg henne, steig han av hesten, og han bøygde seg over henne og kyste henne, og han sa:

– Maria, du som eg alltid har elska, stå opp og fylg med!

Då vakna ho. Men denne dagen flakka ho òg kring i skogen. Ikkje spegla ho seg i kulpane og ikkje tredde ho blom i håret, men ho tenkte på det ho hadde drøymt, og då ho kom heim, fortalde ho draumen til Svein.

– Kva trur du draumen tyder? spurde ho.

– Eg veit ikkje, svara han. Men her kjem til å henda meir.

Og det fekk han rett i.

Om kvelden høyrde dei hovtramp i tunet, og begge skunda seg til dørar. Utanfor stod ein ung riddar; han hadde alt stige av hesten. Han var staseleg kledd og godt væpna.

– Kan eg få tak over hovudet her i natt, og stallrom åt hesten? spurde han.

Ja, det skulle han få. Svein leidde hesten på stallen; han fann vatn åt dyret og la av det finaste høyet i krubba.

Maria baud riddaren i hus. Det stunda til måltid; ein hjortebog hang på spidd over elden.

Svein kom inn, og Maria bad til bords. Alle åt og tagde til dei mettna. Då sa Svein:

– Kva snakkar folk om uti verda?

– Vondt spørst og verre vert spådd, svara riddaren. Dermed fekk dei høyra meir om fuglen Tubal og pesten.

– Er det uråd å fanga fuglen og få gjort det av med han? spurde Svein.

– Ei råd er det, svara riddaren, og ærendet mitt er å leita i alle land og rike om eg kunne finna så modig ein mann at han våga å ta i kast med Tubal. Men til dessar har eg ingen møtt.

– Eg kunne ha hug å prøva meg! sa Svein.

– Først burde du vel høyra vilkåra? sa riddaren.

– La meg høyra! svara Svein, og Maria la til:

– Ja, la oss høyra!

– Det er ei lang soge, sa riddaren.

– Vi sit til morgons om det trengst, svara Svein. Og riddaren byrja:

– Eg tenkjer ’kje anna enn at de har høyrt om paradishagen i Eden langt mot aust?

Det hadde dei.

– Eg er vél kjend i paradishagen, sa hin. Eg har vore skogvaktar der, og det er eit ombod eg skal ta over att når tida er inne. Men riddar er eg òg, så sant den ber namnet med rette som står i kongeleg tenest.

– Det skulle eg tru! let Svein.

– No er det å fortelja om paradishagen, heldt riddaren fram, at vel vart Adam og Eva utdrivne, som skrive står. Men endå fanst det ein att der. Ingen veit kva han heiter; og rette namnet hans vert aldri nemnt. Men han kallast kongssonen frå Det kvite fjellet. Han fall aldri for ormens list, og det ordet går at han var utsedd til å ha rådvelde over paradiset i alle tider. Men før det kunne skje, måtte ormen tynast, for under hans makt hadde det no gjeve seg, alt som levde der.

Så hende det at ein dag var ormen borte, og farvegane der han hadde krope, dei grodde til. Og då ei tid hadde lide, sat det ein dag ein ovstor fugl i kunnskapstreet

– det var Tubal. Og Tubal gjorde seg til herre over alle andre rovfuglar i hagen, ørn og gribb og hauk, og dei gav seg under han. Men lerke og svale og alt smått og vent flygande tok til vengene og flykta.

Men ikkje nok med det; Tubal heldt dertil alle firfota dyr i hagen under si makt. Han er sterkare enn løva, sløgare enn tigeren og ilsknare enn nashornet.

Kongssonen drog òg ut or hagen; han fór til eit land langt borte, og der bygde han seg borg på toppen av eit fjell som lyfter krona si over skyene. Så høgt greier ikkje ein gong Tubal flyga.

– Kva heiter det landet? spurde Svein.

– Eg har aldri høyrt anna namn på det enn Landet langt borte, svara riddaren, og fjellet heiter Det kvite fjellet.

– Veit du meir om Tubal? spurde Svein.

Og riddaren heldt fram og fortalde:

– Med Tubal gjekk det slik til: Han nærde seg av kjernane i epla som vaks på kunnskapstreet, og dei metta så vél at åt han or eitt eple kvar haust når frukta var mogen, så trong han ikkje meir før neste år. Men høyr kva som hende: Der eit nytt eple grodde på same kvisten neste år, var det av gull, og ikkje var det etande og aldri datt det ned. Og med kvar grein som det hang gulleple på, gjekk det slik at ho vart til sylv.

Men frå kunnskapstreet breidde gullet seg som ei sott til alt som spirde i hagen. For alle dei fuglane Tubal rådde over, valda den same skaden som han: Kvar dei enn slo seg ned og åt av blad og bær og frukt – eller om det så berre var for å kvila foten, der gjordest alt om til gull, og på resten skein det frå hagen på lang lei som når elden får overtak i ein by. Men stillare og stillare vart det der. Og frå den tid av har Edens hage vorte heitande Det døde paradiset.

Men i livstreet våga aldri Tubal å setja seg, for ved det hadde Adam og Eva aldri rørt, og det hadde ikkje vore med i syndefallet.

Og med desse to trea har det seg slik at skal dei kvart for seg bera frukt, må livstreet fræva kunnskapstreet, og kunnskapstreet må fræva livstreet. Men av di det kom stendig fleire gulleple på kunnskapstreet, kom det stendig mindre av blom og mindre av frukt på livstreet òg. Det døydde nedanfrå og vart til gull som kunnskapstreet, endå tid tok det. Kvar einaste vår i tusentals år etter syndefallet kvitna krona av blom på begge trea, og dei lavde av eple. For Tubal snøydde grein for grein nedanfrå.

Men med dette hadde han på resten gjort så stor skade at det hang berre eitt einaste eple att i toppen på kunnskapstreet. Og han visste at når det var opp-ete, laut han finna seg ei råd til å koma over i livstreet. Der stod det òg berre eitt einaste eple att no. Men livstreeplet eig den kraft i seg at om nokon et kjernane i det, vil han koma til å leva evig og aldri meir kjenna svolt, og han får makt både over paradishagen og all verda utanfor.

Då samrådde Tubal seg med ein gribb som var visare enn alle andre fuglar i den døde paradishagen. Og etter Tubals ynske flaug gribben vide kring i verda og spurde seg føre hos trollmenn og alkymistar og slike som ser framtida. Sistpå kom han til ein gamling som budde åleine i ei hytte ved eit botnlaust djuv – Humhalasutem heitte gamlingen –, og der fekk gribben vita kva som måtte til om Tubals liv skulle bergast: Dersom einkvan greidde å få tak i den halmen som Jesus-barnet hadde lege på i stallen i Betlehem og han så greidde fara til topps i livstreet med den og byggja reir åt Tubal der, kunne fuglen flyga over dit og leggja seg på reiret og eta kjernane or det eplet som var att.

Då gribben hadde lete Tubal vita dette, tok Tubal livet av han til takk for velgjort. Så åt han kjernane or det aller siste eplet på kunnskapstreet, og deretter flaug han bort frå hagen og ut i verda. I alle land leita han etter halmen, og mange var dei som hjelpte han. Og allstad der han har drege fram, leita og inkje funne, allstad der skuggen hans har falle, der er den store pesten komen. Det er dette som hender, gode brør!

– Finst det ingen som veit kvar halmen er gøymd? spurde broder Prudentius.

– Det same spurde Svein og Maria riddaren om, svara broder Mortem.

– Kva svara riddaren? spurde broder Sperator.

Og broder Mortem heldt fram og fortalde:

– Det er råd å finna han, svara riddaren.

– Korleis? spurde Maria.

Og riddaren svara: – Dersom ei jomfru søv på han og drøymer at ein kongsson kjem riande, og han stig av hesten og bøyer seg over henne og kysser henne og seier: – Du som eg alltid har elska, stå opp og fylg med! – då har han valt ut henne til å føra halmen attende åt paradiset. Og greier ho det, kan alt som er skapt, kjenna seg trygg for Tubal. Men kongssonen vil ta denne jomfrua til brud når hagen er vunnen attende og kjernane frå det siste eplet på livstreet er sådde i jorda der; for av desse kjernane skal eit nytt og underfullt Eden gro opp – meir fullkome enn det var før syndefallet.

Då riddaren var komen så langt i soga om Tubal og det døde paradiset, såg både han og Svein at Maria skifte leter. Først vart ho bleik som bast, sidan raud som blod, og ho reiste seg og gjekk ut.

– Kva gale var det med syster di? spurde riddaren. Svein svara:

– Den draumen du nemnde, har syster mi drøymt, og halmen du har fortalt om, ligg i hennar eiga seng.

Og riddaren fekk høyra om kona med det pestfengde barnet, at ho hadde bede etter hus hos dei, og alt det som elles hadde hendt.

– Sekken hadde kona fått av meg, sa riddaren, og det var eg som i eitt og alt hadde lete henne vita koss ho skulle bera seg åt så vi kunne finna den jomfru som var skikka til verket. Bed no syster di koma inn att.

Svein så gjorde, og Maria kom, og riddaren sa til henne:

– Maria, du er utvald til å fara åt det døde paradiset med den halmen Jesus-barnet kvilde på i stallen i Betlehem. Men bror din skal fylgja deg; han skal verja deg når det trengst. Og de må akta dykk vél, for det er mange farar på vegen. Tubal sender ut alle sine tenarar; dei vil gjera kva dei kan til å lura halmen frå dykk. Men ingen er i stand til å ta halmen med makt. Dess meir vil dei ty til list, og dei kjem snarare til å forvilla dykk ved å kalla på dygdene dykkar enn dei lyte de munde ha: Hos deg, Maria, vil dei vekkja medkjensle, og mannsmod hos deg, Svein. Og ikkje annleis å tyda: Godt skal de gjera og djerve skal de vera; men framfor alt må de passa vél på halmsekken.

Så gjeld det òg om at de heller ikkje let dykk forvilla av synkvervingar og anna slag trolldom. Og endå ein ting: De skal aldri ha sut for koss det går kongssonen. Han kjem fram i rette tid. Men ta dykk i vare så ikkje de sjølve vert liggjande att på vegen.

– Vert ikkje du med på ferda, riddar? spurde Maria.

– Eg gjer ikkje det, svara han. Men går det dykk som eg ynskjer, møtest vi att ved vegs ende. Og sjå her, eg har med gåver frå kongssonen: dette tvieggja sverdet til deg, Svein Uredd. Og til deg, Maria, har eg dette.

Han tok fram ein spegel og ein konkylie og gav henne og sa:

– Når du ikkje lenger minnest kongssonen slik du såg han for deg i draumen, då skal du ta fram spegelen. Der ser du han og ikkje deg sjølv. Og legg du konkylien til øyra, er det hans røyst du høyrer innanfrå.

Men om halmen har eg endå ein ting eg må ha sagt: La aldri nokon få lokka deg til å opna sekken, Maria, eller ta ut-or han det minste strå; for ein stad i halmen ligg det eit korn gøymt. Og skulle så gale henda at einkvan som ville kongssonen vondt, fekk tak i dette kornet, då sår han det, og straks veks det opp ein åker så dryg at ikkje ei tylvt mann greidde avhausta han om dei skar frå nymåne til fullmåne og nytta dagane vél. Av slik ein åker kan Tubal få reir-vyrke alt han treng, og det hjelper deg lite om du bergar all halmen elles, men misser dette eine kornet. Difor må du leggja deg dette på sinne framfor alt anna eg har sagt deg.

Slik enda riddaren soga si, og han bad om å få sengja seg. Det lei over midnatt.

Dei gjekk då til ro alle tre, men før det gråna av dag, var dei vakne att. Svein såg til riddaren sin hest uti stallen og fóra han med havre.

Sidan heldt Svein og Maria morgonmål i lag med gjesten.

Då dei hadde ete, bad han farvel og svinga seg i salen, og hesten la på trav inn i skogen.

Men Svein og Maria budde seg som best dei kunne, og alt neste morgon var dei reide til å fara. Dei sløkte elden på åren, sette stokk for dør og gav seg i veg.

Slik enda den soga broder Mortem fortalde kvelden etter at han var komen til klosteret på Utstein.

– Hende dette i vår tid? spurde broder Prudentius.

– Det lyder som ein gammal legende, sa broder Carissimus.

– Det hender i vår tid, svara broder Mortem.

Ute hadde stormen auka. Det dreiv med våt snø.