ANDRE BØKER AV

TOR ARVE RØSSLAND PÅ SAMLAGET

Pode. Barnebok. Ill. av Øyvind Torseter. 1999

Pode mister fotfestet. Barnebok. Ill. av Øyvind Torseter. 2000

Pode får snue. Barnebok. Ill. av Øyvind Torseter. 2002

Plutselig skjøna eg alle songane. Ungdomsroman. 2004

Anti-Pode. Barnebok. Ill. av Øyvind Torseter. 2006

På rømmen i New York. Lettlesbok. Ill. av Henning Lystad. 2008

Svarte-Mathilda. Grøssar. 2010, 2012

Svarte-Mathilda II. Grøssar. 2012, 2016

Svarte-Mathilda III. Grøssar. 2013, 2016

Glimt. Grøssar. 2015, 2016

Den tolvte spelaren. Grøssar. 2018

Tor Arve Røssland

Absolutt Pode

Illustrert av Øyvind Torseter

Samlaget
Oslo 2020

© Det Norske Samlaget 2020

www.samlaget.no

Omslag: Øyvind Torseter

Produsert som EPUB av Type-it AS, Trondheim

Delar av denne boka er tidlegare gitt ut som eigne bøker: Pode (Samlaget, 1999), Pode mister fotfestet (Samlaget, 2000), Pode får snue (Samlaget, 2002) og Anti-Pode (Samlaget, 2006).

Alle bøkene er illustrerte av Øyvind Torseter.

Forteljinga «Da Vinci-Poden» er tidlegare publisert i Kverndokken, Kåre og Jannike Ohrem Bakke: Safari 4, Lesebok, 1. utgave (Gyldendal Norsk Forlag, 2008). ISBN: 9788205342736

ISBN 978-82-340-0208-3

PODE

Junilukt

Lukta av innestengde sokkar sneik seg inn under dyna til Pode. Han kikka ned frå køysenga på dei to søskena sine, Petra og Pyton.

Det var det han kalla dei.

Petra var den minste, ho var berre fire år, men ho kunne allereie både lese og skrive. Pode kunne så vidt lese Donald, og han skulle byrje på skulen til hausten. Pyton var tolv år, og magen hans kom nesten ikkje inn dodøra. Då er det på tide å flytte ut, meinte Pode. Han lente seg ned og opna vindauga. Tåfisen flaug ut, og lukta av gule og blå blomar strøymde inn i rommet.

«Det luktar godt,» sa Pode til Petra som heldt på å vakne like under han.

«Ja, Syringa Vulgaris har ein sterk aroma,» geispa Petra og klatra ut av senga.

Det har dei sikkert, tenkte Pode. Petra visste ein heil masse slike ting. Ho sette seg framfor spegelen og byrja å børste håret. Dei kunne høyre mor som smelte med bildøra for å køyre på syngejobben sin, medan far romsterte nede på kjøkenet. Han skulle lage mat til heile landet.

«No må de kome og ete!» ropa han.

Pyton stønte og onka seg. Men ikkje Pode, han hoppa ut av senga og landa med eit brak som fekk liv i Pyton.

«Må du bråke sånn om morgonen?» ropa Pyton.

Pode såg berre hårtustane etter Petra der ho sprang ned på kjøkenet.

«Kven har opna vindauga?» gaula Pyton.

Jepp! Alt var som vanleg, og Pode gjekk smilande ned trappa i berre pysjen.

Han sette seg ved bordet og såg på den ferdige frukosten. Han drog inn lukta av nysteikte pannekaker og fylte heile kroppen med den herlege lukta av morgon. Eit krydderfat med ein liten motor inni gjekk sakte rundt og rundt midt på bordet, og krydderglasa sende solstrålane på veggar og tak. Nyrørt blåbærsyltetøy stod i ei stor skål på bordet. Omkring stod fat med reker, salat, levande krabbar, døde laksar, pizza, gryterett, brunost, gammalost og mykje som Pode ikkje eingong visste namnet på.

«Har du laga nok mat, pappa?» Pode smilte lurt til Petra.

Far snudde seg frå kjøkenbenken og smilte tilbake. «Det er betre med for mykje enn for lite.»

Pode gnog på ei skive med blåbærsyltetøy. Han likte ikkje maten på bordet, men han likte å ha det slik. Med bordet fullt av mat kjendest det liksom litt tryggare, og koselegare.

Petra åt berre nokre fuglefrø med litt mjølk på.

Pyton kom inn og sette seg. Han såg på maten og lurte på kva han skulle starte med. Han glefsa i seg minst ein heil laks og åtte egg. Etter det kom Pode ut av teljinga. Pyton bråka og støya, og på golvet låg det knuste eggeskal og eit smilande laksehovud. «Du kan ikkje berre ete syltetøy,» sa Pyton. «Det er ikkje godt for tennene.»

«Dei skal eg miste snart likevel,» sa Pode. «Så dei bryr eg meg ikkje om.»

Pyton gjekk like fort som han kom, men Pode likte ikkje å ete fort. Det var ikkje bra for fordøyinga, hadde farmor sagt. Pode visste ikkje kva fordøying var, men han visste at det blei snakka om kvar gong farfar skulle på do.

Far sukka og såg på alt rotet, på bordet, under bordet og over bordet. Nokre matrestar hadde enda opp på lampen. Eit speilegg hadde til og med klistra seg fast i taket.

«Eg får vel hente langkosten,» sukka far. «Kan ikkje de byrje å rydde opp?» spurde han og gjekk ut i gangen.

Pode såg lurt på Petra og kviskra: «Skal vi hente inn troppane?»

Petra nikka, og Pode sprang bort til døra og ropa forsiktig ut i tunet. «Kom og få mat!»

Då dei høyrde stemma til Pode, letta dei på hovuda. Dei hoppa ut frå sengene sine, trampa over tunet og strøymde inn på kjøkenet i ein kvervel av fjør og grynt. Femten høner, ein hane, ei husmus, to lemen og grisepurka Gøril med dei tre grisungane sine kom inn og åt opp restane på golvet. Ei kråke kom flaksande inn og forsynte seg av speilegget i taket, og ein kjøtmeis tok brødsmulane på lampen. Dyra snøfta, gol og kvitra seg gjennom dei halvetne restane, og rapte nøgde då dei gjekk ut. Far kom seg endeleg ut av bøttekottet og såg Petra og Pode som stod og gliste midt på kjøkengolvet.

«Kor er det blitt av alt sølet?» spurde han overraska.

«Vi har rydda opp,» smilte Pode.

«Eg er ikkje heilt sikker,» sa far skeptisk og gjekk over golvet med langkosten. «Gå og puss tennene!» sa far. «Eg skal bake brød, og då blir det heitt her inne!» Han opna den digre omnen. Pode hugsa då far laga den. Han hadde støypt og mura i fleire veker, men så hadde omnen blitt stor òg. Far måtte skru på eit digert handtak for å få opp omnsdøra. Omnen fylte ein heil krok i kjøkenet og var like høg som far. Pode kunne sjå at varmen fekk heile lufta til å røre på seg.

Seinare sat Petra i stova og las. Når ho sat slik med nasen ned i ei bok, var ho ikkje tilsnakkande. Pyton hadde gått for å møte kameraten sin, Adolf, og kom ikkje tilbake før neste måltid. Pode likte ikkje Adolf, det einaste bra med han var at han hadde ein veslebror som heitte Anton. Pode hadde blitt kompis med han i fjor vinter, då Pyton og gjengen hans hadde dynka dei i ei snøfonn. Dei hadde sete i snøen begge to, med snø nedover nakken og sludd i håret, og sett på kvarandre. Dei to drivvåte femåringane hadde blitt vener med ein gong. Sidan hadde dei hange saman som ein fylt kjeks, begge var knasande sprø, med noko godt og mjukt imellom.

Anton var bitte litt mindre enn Pode, men ikkje mykje. Dei hadde akkurat same hårfargen og dei same blå augo. Men best av alt, dei hadde bursdag same dagen. I dag skulle dei berre møtast og slappe av i det fine vêret. Sommaren var den kjekkaste årstida, syntest Pode. Det var varmt og lyst, og snart skulle mor ha ferie. Då skulle dei reise til eit anna land.

Pode hugsa ikkje kva for eit, berre at det heitte noko som byrja på G.

Det hemmelege treet

I toppen av det hemmelege treet låg dei i kvar si hengekøy og såg utover landet. Dei kunne sjå heilt til sjøen og nesten heile den vesle byen, iallfall båthamna og alle båtane som låg og skvulpa. Dei låg i treet og gynga fram og tilbake i den svale skuggen, medan dei las det eine Donald-bladet etter det andre. Pode hadde lyst til å liggje slik heile sommaren, og innimellom ri litt på grisepurka Gøril og leike med hønene.

Men aller mest skulle han gjere berre ingenting.

Ingen barnehage, inga masing, ingenting.

Pode las sitt fjerde Donald-blad då han høyrde ein låg lyd over hovudet. Han kikka opp, men såg ingenting.

«Kva var det for noko?» spurde Anton.

«Eg veit ikkje,» sa Pode. «Men det kom frå der oppe ein stad.» Han peika oppover.

«Det var sikkert eit fly,» sa Anton.

«Nei, det trur eg ikkje,» sa Pode og rista på hovudet. «Det var så nært oss, flya flyg endå lenger oppe.»

«Kva kan det elles ha vore?»

Dei rakk ikkje å tenkje meir på det. Eit kvitt lys kom mot dei frå himmelen i full fart.

«Vi må kome oss vekk herfrå!» ropa Pode.

Dei kom seg ut av hengekøyene i ein farleg fart og byrja å klatre nedover. Det kvite lyset kom nærare og nærare. Det kom inn i tretoppen og forbi hengekøyene. Dei klatra så fort dei berre kunne, men aldri før hadde treet vore så langt som i dag. Lyset var så nært og skarpt at det var vanskeleg å halde augo opne.

Plutseleg var dei nede på bakken, som om noko hadde løfta dei ned. Dei stod skjelvne og svimle og såg forvirra rundt seg.

«Korleis kom vi oss ned så raskt?» spurde Pode.

«Eg veit ikkje!» svara Anton redd.

«Kor er lyset?» ropa Pode.

«Det er borte!» svara Anton litt letta.

Lyset var borte.

Heilt borte.

Bak seg høyrde dei nokon som kremta. Dei snudde seg og fekk auga på ein mann i gul dress og skinande gule sko.

«Er dette rett veg?» spurde han.

Pode og Anton visste ikkje heilt kva dei skulle svare.

«Takk,» sa mannen. Han bukka raskt, og då han løfta den gule flosshatten kunne dei sjå at han hadde gult hår. Han tok på seg skinande, gule hanskar og gjekk opp stien med små, raske skritt. Det lange, spisse og gule fippskjegget hans vippa opp og ned medan han gjekk.

«Kven er han?» kviskra Pode.

«Eg veit ikkje!» kviskra Anton tilbake.

Dei luska seg etter han og såg at han var på veg mot huset til Pode. Pode og Anton sprang ein snarveg gjennom buskane og lista seg inn døra for å åtvare far.

«Pappa, pappa, det kjem ein mystisk mann, han kom i ein ufo!» ropa Pode.

Han rakk ikkje å seie meir før det banka på døra.

«Det var merkeleg,» sa far. «Verkar ikkje ringeklokka?»

«Ikkje slepp han inn!» trygla Pode. «Han er farleg!»

Anton nikka og var samd. «Han kom flygande frå himmelen!» ropa han.

«Slapp av,» sa far. «Kva er det som går av dykk?»

Far gjekk mot døra. Pode og Anton gøymde seg under trappa, der høyrde dei alt den mystiske mannen sa.

«God dag,» sa mannen.

Far sa «god dag» tilbake.

Pode var redd. Tenk om den mystiske mannen i gul dress hadde tenkt å kidnappe far, og ta han med i ufoen sin.

«Frå og med i dag kjem du og familien din til å bestemme vêret,» sa mannen. «Viss de ikkje et opp middagen dykkar, vil det ikkje bli fint vêr i morgon.»

Far lo av mannen og spurde kva han ville selje.

«Eg er ingen seljar, eg er berre ein som kjem med beskjedar. Og denne beskjeden er til deg og familien din. I sju dagar framover må de ete opp middagsmaten dykkar for at det skal bli fint vêr. Takk og farvel.»

Mannen forsvann ned skogsvegen like raskt som han kom.

Far lukka døra og såg forundra ut.

«Det var ein rar mann,» sa han til dei to forskrekka barna under trappa.

Pode og Anton kom krypande fram. «Det var det vi sa,» sa Pode. «Han var mystisk.»

Far brydde seg ikkje meir om han. Han gjekk inn på kjøkenet og byrja å lage middag. Pode og Anton følgde etter. Far mumla med seg sjølv der inne medan han romsterte med gryter, sleiver, knivar og krydder.

«Ete opp maten for at det skal bli fint vêr!» sa han. Han lo nesten då han sa det. «Eg undrast på kven det var?» fortsette han. «Det må vere ein eller annan rolpesokk eg kjenner som prøver å lure meg.» Han lo høgt medan han rota i fryseboksen. Pode og Anton såg på kvarandre i døropninga og var ikkje heilt sikre på om dei torde å seie noko.

«Du må tru oss!» sa Pode. «Han kom i ein ufo!»

«Med eit skinande lys!» sa Anton.

Far såg på dei og sukka. «Det finst ikkje ufoar og romvesen,» sa han.

«Vi såg at han kom!» ropa Pode. «Han løfta oss ned frå treet med ufoen sin!»

«Eg trur de har lese litt for mange teikneseriar i dag,» smilte far. «Gå ut og leik no, eg skal lage middag.»

Pode kokte på innsida, far ville ikkje høyre, og det var det verste Pode visste.

«Å!» ropa han sint. «Du tenkjer berre på mat!»

Far stod der paff medan Pode drog med seg Anton og gjekk ut. Sjølv om far ikkje trudde dei, så visste Pode kva han hadde sett.

Middagen

Petra dansa på stovebordet, og Pyton kom brautande inn i det same Anton sa «ha det». Far stod og sveitta over grytene på kjøkenet. Pode var ikkje heilt sikker, men han trudde dette var ein av dei dagane då far bladde i kokebøkene, og mor og ungane måtte smake på det han hadde laga. Same kor vondt det lukta eller kor mystisk det såg ut. Pode gjekk inn på kjøkenet og strekte hals opp på kjøkenbenken.

Jo, der låg det ei kokebok. Han fann seg ein stol å stå på, slik at han kunne få eit skikkeleg overblikk. Han såg i boka medan far sprang ut i tunet med ein stor kniv i handa. I boka var det bilete av ein stor fugl.

«Ku. Kyl. Kulkyn. Kalkun,» las Pode. På biletet såg fuglen sint ut, med ein diger, raud pose under nebbet.

«Kalkun og kakao,» las han vidare. Det høyrdest litt rart ut, men far hadde sikkert ein plan.

Omsider kom far inn med ein kalkun under armen. Pode såg om han hadde same posen under nebbet som den på biletet, men noko hovud var ikkje å sjå.

«Pappa, kor har du gjort av hovudet hans?»

Far vaska hendene og tørka sveitten frå panna.

«Det ligg ute på hoggestabben,» sa han.

«Kva skal du gjere med han?» spurde Pode.

«Eg skal koke han i ein heilt ny saus.»

«Kakaosaus?»

«Ja, det stemmer, har du tjuvlese i kokeboka mi?»

Far løfta Pode opp og kitla han på magen.

«Kom her, din vesle rakkar. Gå ut i tunet og møt mor di, eg ser bilen nede i vegen. Gå og fortel om han rare mannen som var her i dag tidleg. Eg har ei høne å plukke med denne kalkunen.»

Pode sprang ut døra og ned vegen for å møte mor. Han hoppa ut i vegen og vifta med hendene. «Mamma! Stopp!» ropa han av full hals.

Mor var van med at han stod i vegen og brølte, derfor køyrde ho ikkje så fort.

«Kom her!» sa ho til Pode. Han hoppa inn på fanget hennar og fekk køyre bilen dei siste metrane opp den humpete grusvegen.

«Mamma, i dag kom det ein mann i ein ufo og sa at vi var nøydde til å ete opp middagen vår for at det skal bli fint vêr i morgon.»

Ho kikka ned på han og køyrde inn på tunet. «Det var mykje på ein gong,» sa ho litt overraska.

«Ja, men det er heilt sant. Pappa såg han òg.»

Dei gjekk inn på kjøkenet, og Pode hoppa opp og ned av rein glede då far sa at han òg hadde sett mannen. «Men eg trur ikkje på han,» sa far.

Pode sprang inn i stova og fortalde det til søskena sine, medan mor og far dreiv og gnei nasane sine saman på kjøkenet.

«Nokon har lurt deg,» sa Pyton ertande.

«Det er heilt sant!» sa Pode og byrja å bli sint.

«Du er ein lettlurt liten nisse!» lo Pyton.

«Ikkje bry deg om han,» sa Petra.

Far ropa at middagen var klar. Pyton svelgde ned latteren og trampa ut på kjøkenet. Petra og Pode gjekk hand i hand etter han.

«Sit ned!» sa far. Alle sette seg og venta på maten. På bordet stod det fleire salatskåler og mange sortar nybaka brød. Far løfta ei stor gryte frå komfyren over på bordet. Det lukta faktisk godt. Han auste opp på tallerkane. Dei venta til alle hadde fått, og til far hadde sett seg. Til og med Pyton hadde bordskikk av og til, men berre når han skulle tigge om pengar etterpå.

«Ja, no får de berre ete,» sa far. «Elles blir det ikkje fint vêr i morgon.»

Alle lo.

Ikkje ein høg latter, men ei litt forsiktig fnising.

Hadde det berre vore Pode som hadde sett mannen, ville dei ikkje brydd seg, men sidan far òg hadde sett han, kunne dei ikkje vere heilt sikre.

«No kan de byrje!» sa far.

Alle tok fram gaffelen og byrja å ete. Det såg ikkje så forferdeleg godt ut. Små, kvite kjøtbitar som sprella rundt i ein mørkebrun, søtluktande saus. Pode tok likevel ein liten bit.

ÆSJ! Det smakte pyton!

Petra kraup under bordet, mor skubba vekk tallerken, og til og med far heva augnebryna og sa noko litt stygt. Berre Pyton såg ut til å like det, men han kunne ete sniglar og meitemark når det berre blei servert på tallerk.

«Dette var ikkje så veldig godt,» sa far.

«Nei,» sa mor. «Det er slik mat det blir fengselsopprør av.»

«Men no har vi no prøvd det òg,» sa far og smilte. «Vi kunne ikkje vite at det smakte slik det gjorde.»

«Vi får ete brød og salat,» sa mor.

Det var betre, syntest Pode. Han plukka ananas- og eplebitar ut av salaten og la dei oppå eit rundstykke. Pyton likte faktisk kylkaoblandinga så godt at det berre var ein liten kalkunbit igjen i den brune sausen.

Far lét gryta stå på bordet. «Oppvasken tar eg i morgon,» sa han. Han likte å lage mat, men oppvasken utsette han alltid til dagen etterpå.

Snart var det leggjetid for Petra og Pode. Mor las eit eventyr og breidde dyna over dei.

«Mamma,» sa Pode. «Trur du at han mannen hadde rett? At det blir uvêr i morgon?»

«Det finst ikkje nokon vitskapeleg samanheng mellom middagskonsum og meteorologiske fenomen,» sa Petra.

Pode skjøna ikkje heilt kva det betydde. Ikkje mor heller.

«Har du sett vêrmeldinga no igjen?» spurde mor.

Petra nikka.

«Det hadde vore så dumt viss det kom regn i morgon,» sa Pode. «Berre fordi pappa laga så rar mat i dag.»

«Ikkje tenk på det,» sa mor. «Det blir sikkert fint vêr i morgon, det er jo sommar.»

Mor gjekk ut og slo av lyset.

«Det kjem sikkert storm,» kviskra Pode til Petra.

«Du treng minst tolv timar søvn i din alder, og eg treng fjorten,» sa Petra og la seg godt til rette under dyna.

«God natt,» geispa Pode.

Kalkunbiten låg i kakaosausen og godgjorde seg heile natta.