Brit Bildøen

Tvillingfeber

Roman

© 1998 Det Norske Samlaget
www.samlaget.no

Tilrettelagt for eBok av BookPartnerMedia, København 2010
ISBN: 978-82-521-7654-4

Om denne boka

”Det er kanskje lurt å tenkje at det meste av det som er godt i livet, stammar frå noko som var vanskeleg før.”

Dette seier grandonkel Jakob til Ida når dei er saman i huset på Odden for å få oversikt over det vesle som er att etter familien. For Ida kjem frå ein familie med utopistar, og borte er dei, nesten alle saman. Under oppryddinga blir ho igjen tvinga til å nøste i familiegåtene, og gjer nokre funn som kan bringe henne eit steg vidare.

Tvillingfeber er ein roman om åtskiljing og forsvinning. Ida leitar etter sin tapte tvilling; i seg sjølv, i eit gammalt fotografi, i menn og onklar og venniner. Ho funderer over det å vere ein, og det å vere to, og det å lure på om det er slik at med det tredje skal det skje.

Brit Bildøen

Tvillingfeber

Roman

«eg er lei av å berre vere ein og når eg er tvilling kan ein av oss gå ut og ein av oss kan vere inne.»

(Gertrude Stein, frå Ida)

TIDLEGVINTER

Kap. 1

Når du ein gong møter han skal du lyse

Ida går sakte, veldig sakte, gjennom Botanisk hage. Ein siste rest av dagslyset smyg seg gjennom greinene og det som enno finst av blad på trea. Men det begynner å bli ganske mørkt, og det har vore kjølig ei lang stund allereie, og Ida vil gå litt fortare, men ho går framleis like sakte. Ho tenkjer på ein mann ho kjente som sa at han var langsam, og ho lét han vere langsam og difor kom han aldri fram. Sjølv dette har no klumpa seg saman med alt som var litt sårt og som glei unna og som no ligg lagra, ein eller annan stad, inne i henne. Den altfor langsame og den litt for raske og alt det andre som glapp. Det tar ikkje store plassen, det er enno mykje plass igjen til glede, og glad er Ida stort sett, det veit alle. Sjølv no er ho glad, sjølv om ho er kald og det nesten er for mørkt til å gå mellom dei tunge trea. Ida går sakte mellom trea, men stega er likevel lette, for det er ikkje stort som tyngjer. Og ho har gått forbi det gule huset og tenkt at det er dumt kafeen er stengt no, for det er ein koseleg kafé, og det er deilig å drikke kaffi på plassen under dei store trea, med grådige spurvar hoppande rundt. Men det går berre an når det er sommar, no får ho glede seg til han opnar att, sjølv om det er lenge til. Og inne mellom trea lenger framme ser ho noko kvitt, og lurer sjølvsagt på kva det er. Ho nærmar seg sakte og ser snart at det er nokon der bak hekken. Og når ho kjem nærare meiner ho bestemt at det er eit par, at det til og med er eit brudepar, sjølv om det verkar rart på denne tida av dagen. Men det er eit brudepar, han er i mørk dress og ho i kvit lang kjole. Ho i den kvite lange kjolen spring att og fram mellom mannen i mørk dress og eit kamera som står på eit stativ, det verkar som ho tar bilde av dei med sjølvutløysaren. Ho spring fram mot kameraet og ordnar noko, så spring ho tilbake og stiller seg opp attmed han som står framfor hekken, og Ida høyrer at dei ler. Det må bli litt av eit brudebilde, tenkjer Ida, for no er det så mørkt at ho berre så vidt skimtar dei der oppe i hagen. Kanskje kan det bli eit slags bilde av det dersom dei brukar svært lang lukkartid, men det må bli temmeleg mørkt og uskarpt uansett. Ho går om mogeleg endå saktare til ho er forbi paret og ikkje ser dei lenger, berre høyrer at dei held på, ein fjern latter. Om ho skulle gifte seg, så trur Ida at ho òg ville hatt lyst til å ta eit brudebilde som var litt spesielt.

Kap. 2

Der du gjekk i ein hage og trudde
alt var godt

Heime hos Ida blinkar tre beskjedar på telefonsvararen. Ho kan ikkje bestemme seg for kva som er verst å komme heim til: ein svarar som blinkar, illevarslande kan det sjå ut som, eller ein svarar som ikkje blinkar, berre lyser tomt. Det strammar seg i Ida når ho trykker på avspelingsknappen, ho held alltid pusten medan det spolar og pip. Ein veit aldri kva melding som kjem, om det er lys eller skugge i stemmene som ligg lagra på bandet. Først kling det i vestlandsk, ein venn ho ikkje har høyrt frå på lenge vil at ho skal ringe tilbake. Så pip det igjen, og stemma til grandonkel Jakob fyller rommet. Det er ikkje så lett å få med seg kva han vil, han høyrest oppskaka ut, det er noko med huset og eit innbrot og noko Ida må hjelpe han med. Så blir han avløyst av nye pip, og av Nina som seier at ho treng nokon å snakke med. Ida sit ei stund og ser på telefonen, men det kjem ikkje meir. Og ho har ikkje lyst til å ringe tilbake, ikkje med ein gong. Men så snart ho har fått varmen i seg, slår ho likevel nummeret til Jakob. Det er opptatt. Grandonkelen snakkar ein del i telefonen, veit Ida. Ho slår nummeret til Nina, og så er det berre for Ida å legge beina på bordet og lene seg attover og vere medmenneske, noko ho er flink til. Det seier alle. Men i dag kan ho ikkje vere medmenneske så lenge, for ho er spent på kva Jakob vil, og det seier ho til Nina. Nina seier at ho òg er spent på kva grandonkelen til Ida vil, og Ida lover å ringe henne etterpå. Så ringer ho til Jakob, og no kjem ho fram. Han er der med ein gong, med denne stemma som er så kraftig at det høyrest ut som det er to som snakkar. No verkar han litt rolegare, han seier berre:

– Du må hjelpe meg, med trykk på du.

– Ja visst kan eg det, seier Ida, ho tenkjer at han er på kant med ei av heimehjelpene sine igjen, og treng assistanse i huset. – Eg kan godt komme ned til deg nokre dagar, viss du vil, seier ho.

Men Jakob vil ikkje det, han vil komme til Ida.

– Eg kjem med formiddagstoget i morgon, seier han. – Og du må møte meg på stasjonen. Igjen legg han trykk på du. Ida spør kva det er som har skjedd, og Jakob fortel at det har vore innbrot i huset på Odden, at det er tid for å ta ei opprydding der ute. Ei vareoppteljing, ei klassifisering av alle sakene, og betre forvaring av det som er av verdi. Det er det grandonkelen vil ha henne med på, og Ida kjenner at ho blir kald igjen.

– Men eg kan då ingenting om gamle ting, forsøker ho seg.

– Nei, men det kan eg. Du beskriv tinga for meg, eg seier kva det er, du skriv det ned og sorterer det og køyrer det dit det skal.

– Eg skulle så gjerne gjort det, Jakob. Men eg er midt i eit stort arbeid, det er ikkje så lenge til eg skal levere …

– Det treng ikkje ta så lang tid no i første omgang. Du må ikkje gløyme at det er din arv òg, dette.

Ida sukkar.

– Tenkte du at vi skulle bu der ute, då, er det ikkje litt kaldt no, trur du, seier ho.

Men ho skjønar at det blir slik onkelen vil. Det er berre å få greie på kva tid toget kjem inn, og sørge for å vere der og ta imot den gamle.

Så ringer Ida til Nina og fortel kva det var grandonkel Jakob ville. Nina meiner det må vere fint å komme seg ut av byen nokre dagar. Ida kjenner det annleis. Ein annan frost er i ferd med å innta kroppen no, og ho vegrar seg. Det er som å bli tvinga til å gå ut midt på natta når ein helst ville ligge under dyna, tenkjer ho. Men ho seier det ikkje. Og dagen etter, når toget rullar inn på stasjonen, står ho klar på perrongen. Ho har handla det som skal til for nokre dagars opphald på Odden, no ser ho Jakob på veg ut av ei vogn litt lenger framme. Han har sjølvsagt fått ei ung og blid jente til å hjelpe seg. Jenta held han i armen medan han bukserer seg ned stigtrinna, og når han er nede, er Ida også der. Ho smiler til jenta, som rekker henne veska hans, så seier ho hei til onkelen og gir han ein klem. Jakob bukkar djupt i retning jenta og takkar for selskapet. Han er blitt magrare i ansiktet, bak dei mørke brillene. Elles er han den same, utstrålar den same krafta, kastar glans. Jakob har alltid fylt romma, trekt til seg merksemda, styrt samtalen. Ida var litt redd han då ho var lita, men altfor fascinert til å la seg skremme bort.

– Det verkar som du har hatt ein fin tur, seier Ida muntert og grip tak i reiseveska. Grandonkelen brummar og trekker fram den samanleggbare staven sin. Den faldar han ut, og grip så etter den ledige armen til Ida.

– Eg har bilen rett her borte, seier Ida og kan ikkje dy seg for å hale litt i han. – Det er vel like greitt å komme seg ned dit før det blir mørkt.

Men onkelen insisterer på kaffi først.

– Eg har berre drukke ein kopp i dag, seier han. – Meir klarte eg ikkje av den forjævlige togkaffien. Og får eg ikkje kaffi, blir eg ikkje til å vere i bil med. Eit uslåeleg argument, er det ikkje?

Det er det. Heldigvis har det opna ein skikkeleg kaffibar på stasjonen, så dei treng ikkje gå så langt. Kolbekaffi ville definitivt ikkje setje onkelen i humør. Ida plasserer seg og Jakob ved disken og begynner å ramse opp dei forskjellige kaffisortane. Jakob smiler breiare for kvart namn, og Ida veit at ho har skote blink.

– Malabar Monsooned, les Ida. – Mocca Harar, den er etiopisk. Ein ny type, ser det ut til. Hawaii Kona? Og så er det Brun Bali, og Jamaica Blue Mountain, ja, nokre av dei meir vanlege sortane.

– Ver så god? seier mannen bak disken.

– Eg trur eg vil lukte litt på denne Mocca Hararen, seier Jakob, og det får han. Han får lukte på fleire av sortane. Mannen bak disken lener seg ivrig fram, og han og Jakob har ein lengre passiar om kaffi. Det endar med at dei begge får eit stort krus med spesialblanding. Gratis, sjølvsagt. Slik er det å vere ute med grandonkel Jakob.

Kap. 3

Kva hadde vel livet vore utan

Jakob syng heile vegen ut til Odden. Han er ganske god til å synge, og no går det på eit upåklageleg dansk:

Jeg vil blot ha’ lov at sidde på en fortovsrestaurant
de kalder vistnok stedet Place Pigalle
og jeg vil blot ha’ lov at lytte til en hæs parisersang,
den sang der åbner mit pariserbal.
Og jeg vil nikke til Clodin, og jeg vil smile til Mizou,
og tømme mit glas vin for ham hvis hjerte gik itu.
Og først når alle nattens timer de har danset sig ihjel
så rejser jeg mig op og si’r farvel …

– Lulu Ziegler, seier Jakob etter at siste tonen har flagra ut av det halvopne bilvindauget.

– Aldri høyrt om, seier Ida.

– Trøyste meg, seier Jakob. Så seier han ikkje meir på ei stund, men Ida veit at det vil komme meir.

– Restaurant Pigalle, kjem det då. – Sommaren 1945. Vel, ho song der seinare òg. Men den sommaren … du kan vel tenkje deg. «Det er gleden her i verden som skal leve og bestå, den skal skremme alle skyggers mørke krefter,» song ho. Og det blei dobbelt sommar.

Jakob er blitt fjern i røysta. Eit spesielt lys har lagt seg over ansiktet hans. Sola står no lågt over fjorden og kastar eit blankt skin inn frå høgre.

– Høyrte du henne mange gonger?

– Eg var der nesten kvar kveld. Og alltid kom ho bort til bordet mitt og henta rosa eg hadde med til henne.

– Nåh. Du hadde altså ein affære med denne songarinna?

– Då ho drog heim att til Danmark, blei hausten dobbel òg, kjem det lakonisk frå Jakob. Så slår stemma hans om og blir melankolsk: – Men må vi ikkje alltid betale for desse gledessomrane?

– Ja. Slik er det vel.

Ida set på blinklyset og svingar av frå hovudvegen. Jakob rullar vindauget på si side heilt ned, og lukta av våt jord og grantre veks inn i bilen.

– No, seier Jakob lurt. – Har du møtt nokon ny mann då, Ida?

Ida ristar på hodet, fullt klar over at han ikkje kan sjå det.

– Så, ut med det, pressar han.

– Eg har vel aldri eigentleg møtt nokon mann, seier Ida.

Og så køyrer dei opp framfor den kvite porten, som nok ikkje er så kvit lenger. Særleg ikkje i det dunkle halvlyset som no rår.