Brit Bildøen

Alt som er

Roman

© 2004 Det Norske Samlaget
www.samlaget.no

Tilrettelagt for eBok av BookPartnerMedia, København 2010
ISBN 978-82-521-7656-8

Om denne boka

Alt som er handlar om ein familie i tre generasjonar og livsvala dei tek. Lluis, den spanske morfaren til Mariann, valde å forlate den kvinna han elska i Marokko. Maria, mor hennar, valde å følgje den unge arkitekten ho forelska seg i heilt til Norge. Har Mariann noko val når ho treffer Endre, som har ein kjæraste frå før?

I den gamle tømmervillaen på Vinderen blei det eit rom til overs då oldefar til Mariann bygde huset. Her tårnar dei seg opp, alle løyndommane og sanningane om familien Storm-Eriksen. Dette er staden der alt som er og ikkje er, det som lever og det som blei borte, får plass.

Brit Bildøen

Alt som er

Roman

Til Trygve

Å skrive er ikkje å fortelje historier. Det er det motsette av å fortelje historier. Det er å fortelje det heile på same tid. Det er å fortelje ei historie som når gjennom i kraft av sitt fråvær.

Marguerite Duras, Det materielle liv

Det er mørkt der. Ikkje steinmørkt, ikkje direkte beksvart, for det finst små, skimrande punkt, ikkje lyspunkt akkurat, men, ja … skimmer. Skimmer rundt sjelene deira. Og det er stille, men ikkje knystande stille, ikkje øyredøyvande stille, for det er noko der, eit lett pust, ei svak summing, noko kviskrande. Det er liv der, ulevd liv, og ein slags røyster, stumme rop.

Det er svært langt ute.

Det er lenger ute enn døden.

Det er livet som aldri fekk komme i gang.

Dei døde har trass alt vore levande ein gong og har

tatt med seg minna om livet inn i sitt mørke. Dette

mørket er annleis. Dette er rommet innanfor.

Dei døde kan trass alt stå ved glaset og sjå ut, på

dette livet som dei kjenner til og kjenner att og kan

minnast og vite noko om. Desse her, dei som aldri blei

fødde, er lenger borte, men lengten er like sterk.

Ønske, bønner, draumar … Lengten er like sterk.

I rommet innanfor, rommet bak alle dei andre romma, i dette rommet hitanfor livet og bortanfor døden, er det to skimmer som no lyser for kvarandre. To svake pust blir til ei stille kviskring. Nokon har funne kvarandre, og funne ut at dei skulle vore brør. Dei er brør.

Dei rann ut av den same kvinna, før det var hud nok der til å halde dei saman. Taket glapp for dei til forskjellig tid, men det gjer ingen forskjell.

Mariann heiter ho, mor deira. Den vakraste i verda er ho, så mjuk, så lun.

Til alt glapp. Men likevel … Dei kan ikkje få lovprist henne nok.

Den eine har namn, den andre ikkje. Det er sårt, at ho berre gav namn til den eine. Kan ein elske sitt eine ufødde barn meir enn det andre? Men dei pustar, summar, kviskrar seg fram. Dei finn ut av det. For etter at ho hadde mista Mikael, må ho ha vore så redd, så redd for å miste den neste. Ho må ha bestemt seg for å tenke minst mogeleg på barnet ho bar. Tenkt at om ho var utan forventningar, kunne det kanskje gå bra … Slik må det ha vore.

Mikael finn eit namn til den andre. Han kallar han Bror. Snart kommuniserer dei som søsken skal, stumt og mørkt.

KJOLEN

Bulderet frå havet. Susinga av vind gjennom høge, tørre strå. Lukta av våt sand, og synet av beina til Endre. Det var beina hans ho såg først. Sterke, brune bein med lyse, lette hår på, dunaktige. Han var mørk blond, og hadde svart T-skjorte og svarte shorts. Han skilde seg skarpt ut mot den kvite sanden og dei gylne stråa som voks langs sandryggene. Endre skilde seg ut, medan Mariann kjende at ho gjekk i eitt med sanden. Men ho fekk blikket hans, så heilt usynleg var ho likevel ikkje. Etter ei stund gjekk dei side om side bortover stranda. Det var så vidt ho høyrde kva han sa, på grunn av bølgjene som buldra, slo og kviskra, buldra, slo og kviskra. Bølgjene og vinden tok det meste av setningane og førte dei bort, berre eitt og anna ord blei hengande igjen mellom dei.

Kva …? spurde Mariann.

… døden, sa Endre.

Då Mariann møtte Endre på den største sandøya i verda, hadde mor hennar vore død i fleire år. Men det var som om kvar reise Mariann gjorde, var ei reise vekk frå det faktum at mora ikkje var der lenger. Det mørke feltet rundt Maria blei større etter at ho døydde, det utvida seg stadig, og Mariann begynte å bli redd for at ho aldri ville komme unna det. Då Endre, sjølv om det var spøkefullt sagt, sa at han studerte døden, kjende Mariann at dei snakka same språk. Utan å vite kva verknad det ville ha på han, sende ho Endre sitt vakraste smil.

Ho skulle gjerne ha arva mora sin utsjånad. Først og fremst det tjukke, svarte håret og dei kraftige augnebryna som kunne ha streka opp ansiktet hennar og gitt det karakter. Dei mørke duna på overleppa ville Mariann gladeleg tatt på kjøpet dersom ho hadde fått overta dei tydelege fargane og trekka. Det einaste ho har etter mora, er olivengrøne, nesten brune auge. Elles har ho faren sine lyse fargar. Dei eldre søskena hennar har mørkare fargar og meir markante trekk. Søstera har til og med fått desse svarte, men tynne og nesten usynlege håra på overleppa som får mennene til å gå berserk. Sidan dei første gutane begynte å henge rundt huset deira, hadde Mariann vore vitne til dette fenomenet, og muntert ser ho at det framleis er slik. Alle menn stirar som hypnotiserte på munnen til Victoria. Dei ser ut til å sluke kvart ord ho seier, men Mariann veit at dei berre lengtar etter å strekke fram ein finger og stryke søstera over munnen, før dei lener seg fram og stikk tunga inn mellom dei fyldige leppene hennar.

Mariann har alltid kjent seg som ei mørk, farleg kvinne pakka inn i gråpapir. Berre når ho tar på seg den raude kjolen, trer ho fram som den ho er. Då er det henne dei lener seg fram mot, for å fange opp det ho er villig til å gi dei.

Fregnene har ho arva etter faren. Dei ligg der som uklare skuggar under den tynne ansiktshuda heile vinteren, for så å sprette vårfriske ut kvar påske i solveggen på hytta. Fregnene forandrar ansiktet frå bleikt og klokt til eit kaos av prikkar og flekker som ingen kan ta alvorleg. Som barn opplevde Mariann at folk begynte å le når dei fekk sjå ansiktet hennar etter eit møte med sola. Ei stund tok ho konsekvensen av dette og oppheldt seg innandørs eller i skuggen av eit tre heile våren og sommaren, medan familie og venner basa og kosa seg i solskinet. Men til slutt gav ho blaffen. Særleg etter at ho begynte å reise, måtte ho gi opp å sjå ut som ein bleik intellektuell. På reisa i Australia fekk sola gjere det ho ville med henne. Det Endre fekk auge på i sanddynene på Fraser Island, var ei glødande kvinne med eit hår som stod som ei gyllen sky rundt hovudet hennar.

Gloria, tenkte Endre.

Berre når Mariann får på seg den raude kjolen, veit ho at ho er vakker. Ho kjenner korleis kjolestoffet smeltar nedover kroppen hennar, ho ser korleis blikka som treffer kjolen, sklir ut og smeltar med, og i alt dette som smeltar og flyt rundt henne, kjenner ho seg som ei søyle. Ho tar berre på seg denne kjolen når ho har bestemt seg for ein bestemt. Når ho veit kven det er ho vil ha, tar ho på seg den raude kjolen og forfører den utvalde.

Og då er han sjanselaus.

Det finst sikkert andre kjolar som kunne gjort same nytten. Det treng ikkje vere kjolen heller, men kjensla av å vere ei søyle. Når ein veit kva ein vil ha, og veit det heilt sikkert, då skaper ein seg om til ei søyle. Kjolen er Marianns forsikring om suksess. Det har aldri slått feil, men Mariann misbruker heller ikkje den gåva som den raude kjolen er. Ho må alltid vere hundre prosent sikker før ho tar kjolen på seg. Heilt, heilt sikker på at det er han ho vil ha. For tar ho først på seg kjolen, vil han smelte og få det same blikket som mennene som stirar på overleppa til søstera. Han vil renne vekk, vil måtte støtte seg mot henne, og til slutt søkke inn i henne.

Då må ho vere der og ta imot.

Det var nok difor Mariann ikkje brukte kjolen då ho møtte Endre, sjølv om ho fall for han med det same. Endre fall saktare enn ho. Han var ganske kjapt ute med å fortelje at han hadde sambuar heime i Oslo. Difor blei kjolen liggande på botnen av sekken resten av turen.

Ein leikar ikkje med slikt.

Mariann og Endre sette seg ved sida av kvarandre på bussen for å prate vidare. Begge hadde shorts på seg, og håra på beina til Endre kilte Mariann slik at ho måtte smile heile tida. Fleire gonger var det rett før Mariann la handa på låret hans. Det verka heilt naturleg å gjere noko slikt. Men ho våga ikkje riktig å ta på han før han eit par dagar seinare bad om fotmassasje. Etter at ho hadde massert han, bøygde han seg fram og kyssa hendene hennar.

Det var slik han var, Endre, så nær. Når han sa noko til Mariann, tok han gjerne på henne. Mariann våga ikkje å røre han på same måten. Men ho masserte føtene hans. Det var føter som var gode å ta i. Beina hans skulle ho gjerne hatt rundt seg alltid, så ho kunne sjå på dei og ta på dei kva tid ho ville.

Slik tenkte ho også etter at dei hadde elska for første og det ho trudde ville bli siste gong. Ho låg i senga og såg at han kledde på seg i det veike morgonlyset, han drog på seg buksene, og beina var framleis brune etter to månader på reise. Ho tenkte dramatisk at desse beina var i ferd med å spasere ut av livet hennar, og at det ikkje var noko ho kunne gjere for å hindre det, og at det ikkje var til å halde ut. Han snudde seg og såg på henne med auge som vanlegvis reflekterte himmelen, men i det usle lyset som trengde inn mellom persiennene på soverommet til Mariann, var blikket dimt og hundeaktig, og ho ville berre snu seg mot veggen til ho høyrde ytterdøra slå igjen bak han.

Men dette skjer først seinare. Den grå hundemorgonen i Oslo kjem tidsnok. Som dei fleste avskil er den morgonen resultatet av eit tilfeldig møte. Ei kraftig flod hadde laga ei djup vassrenne der minibussane skulle køyre, og alle som var på tur rundt Fraser Island, måtte ut av bussen og vente på fjøre sjø. Det var på grunn av denne tilfeldige hendinga Mariann og Endre blei venner, og hadde ikkje han vore så snar med å seie at han hadde kjærast heime, så ville Mariann tatt på seg den raude kjolen allereie same kveld. Men no la dei an ein kameratsleg tone som dempa trongen til meir fysisk kontakt.

Før ho tok til på reisa nordover, hadde Mariann vore ei veke i Sydney for å besøke nokre arkitektkontor. Det var avtalar som faren nærast hadde prakka på henne, og ho hadde godtatt dei som eit påskot for å legge ut på australiareisa si. Alle rekna det som soleklart at Mariann hadde planar om å følgje i fotspora til faren og onkelen og storesøstera. Victoria hadde allereie i fleire år hatt namnet sitt på det sobre skiltet som pryda inngangen til Storm-Eriksen Arkitekter, og ingen i familien tvilte vel eigentleg på at Mariann om nokre år skulle innta eit skrivebord nær dei. Ingen utanom Mariann sjølv.

Det var aldri nokon som hadde tatt ungdomsopprøret hennar alvorleg. Då ho var i syttenårsalderen, var Mariann meir på Blitzhuset enn heime. Dette tok foreldra med stor ro, eller dei hadde nok med seg sjølv. Den gongen politiet taua henne inn etter ein demonstrasjon mot ein strippeklubb, klarte ikkje faren å skjule at han var stolt av henne. Mariann kunne ikkje fatte det. Faren var stolt av henne same kva ho sa og gjorde. Sjølv ikkje då ho tok eit oppgjer med alt han stod for, først og fremst dei moderne kontorbygga han var ansvarleg for langs sjøsida vestover frå Oslo sentrum, blei han sint på henne. Og heller ikkje då ho hånande peikte på at han, som plasserte andre menneske i firkanta kasser av glas og betong, sjølv hadde valt å bu i eit gammalt kråkeslott av ein villa, med tømmervegger, småruta vindauge og eplehage.

Men Mariann, sa han då.

Historia lever.

Verda er både gammal og ny.

Vi bestemmer kva som skal bli igjen.

Og kva som skal formast om.

Leif var alltid irriterande roleg i stemma. Mariann tok igjen ved å le av han, på den måten berre tenåringar kan le. Ho slo eit slag for ruglete furulegger og blankt, vaiande gras, og erklærte at ho hata betong.

Du må lære deg å sjå, sa Leif. Når du har lært deg det, vil du sjå fargespelet i betongen. Og du vil kjenne at det å stryke over ein betongvegg ikkje er så ulikt det å stryke over ein trelegg i skogen.

Pøh, sa Mariann.

Og glaset og stålet er ikkje berre ein hard vegg du møter, men òg ein spegel som du kan få auge på deg sjølv i, og verda rundt deg.

Liksom! sa Mariann.

Den gongen snakka Leif for døve øyre. Men sjølv døve øyre fangar opp vibrasjonar, sjølv steile tenåringsdøtrer er mottakelege for fedrane sine synspunkt. Og då Maria brått døydde, slokna opprøret til Mariann.

Fzzzt, så var det over.

I fantasien heldt ho fram med å rive opp asfalten og anlegge parkar i alle mellomrom i Oslo. Ho orka ikkje heilt å vere i ein by som var så trong og grå og stygg. Men ho slutta å krangle med faren. Mariann fann ut at det ein ikkje orkar heilt, kan ein jo berre reise frå.

I Sydney hadde ho verkeleg fått fylle auga til randa med glas og stål og betong. Ho opplevde det som ein vakker by, trass i at høghusa dirra som harpunar mot ein blink midt i byen. Men det er fordi det er her, sa ho til seg sjølv. I Oslo ville det ikkje ha vore vakkert, der ville det ikkje ha glitra slik, det ville ikkje ha dirra slik, det ville ha dekt til åsane og kasta lange skuggar og lokka fram kalde vindar, slik dei få høghusa gjer som veks i byar langt mot nord, tenkte ho. Men glitringa frå møtet mellom høghusa, sjøen og himmelen i Sydney tok ho med seg vidare, som eit stjerneskot som hadde begynt å falle gjennom henne, og ho skjøna at faren hadde hatt sine baktankar med å sende henne dit.

Då Mariann reiste vidare nordover saman med Endre, blei glitringa dunklare. Kysten var full av lokkande stader med lokkande namn, og på ein av desse stadene slo dei seg til i kvar si enkle stråhytte. Hyttene var plasserte side om side mellom skuggefulle tre. Mariann låg vaken til langt på natt og kjende at kroppen hennar strekte seg mot den veggen som vende mot hytta hans. Og ho visste at han låg vaken og kjende det same strekket, men ikkje hadde planar om å gjere noko med det.

Om dagen var dei saman. Endre studerte kart og fann fram til stader ingen andre såg ut til å vite om. Ho likte å gå bak han og la kroppen fange opp dei kvikke rørslene hans. Iblant snudde han seg for å hjelpe henne over ein kneik. Då møttest auga og hendene deira samstundes.

Hendene dine er så mjuke, sa han ein dag.

Englehender, sa han. Ansiktet hans smilte det ikkje vekk.

Å. Far brukte å kalle mor for engel, sa Mariann, og så blei ho sprutraud.

Målet for turane var for det meste små bukter og strender der det gjekk an å bade. Etterpå låg dei utstrekte på handdukane og myste opp på dei få skystrimlane som fanst på himmelen. Det var i slike stunder dei delte draumane sine. Mariann merka seg at Endre hadde gitt kjærasten liten plass i framtidsplanane, og denne kjensgjerninga gjorde at håpets sol steig og brann i henne.

Endre studerte sosialantropologi, og hadde reist ein del for å sjå på gravskikkar i forskjellige delar av verda. Han siterte stadig nye gravskrifter for henne. Ei av dei beste hadde han funne på ein gravstein på Sørlandet: «Kampen er endt. Vi møtes igjen.» Dei lo så dei slo krøll på seg. Endre brukte handbakane til å tørke lattertårene til Mariann.

Familien hadde planta høge staudar framfor, sa han. Det var så vidt eg fann denne siste helsinga.

Men kva skal du bruke dei til? spurde ho.

Oppgåva mi skal vise at dei døde lever blant oss, svara Endre. Dei lever i tankane våre, og i minnet, i tinga dei etterlét seg, det dei har skrive og sagt. Og restane av dei er ein del av jorda vi går på. Vi må forhalde oss til dei heile tida. Men tenker vi på det?

Som svar gav Mariann han øyreproppane til walkmanen sin. Ho spola tilbake til ein song ho ofte høyrde på.

Victoria de los Angeles. Favorittstemma til mamma, sa ho.

Endre høyrde gjennom melodien med auga lukka. Vippene hans var halvmørke og lange. Ansiktet var roleg, konsentrert. Då songen var ferdig, tok han proppane ut og leverte dei tilbake. Ho kunne sjå den vesle nølinga. Ho registrerte at noko kom over han, ei innskyting, noko han ville seie, eller gjere. Endre er forelska i meg, tenkte Mariann med eit brått stikk av glede.

Men livet er ikkje til å forstå seg på. I staden for å omfamne Mariann, halde rundt henne, klemme henne inntil seg slik han hadde mest lyst til, reiste Endre seg og drog henne med opp. Førstemann uti! ropte han og la på sprang mot vatnet.

Om kvelden var dei også saman. Dei sat alltid ved same bord og blei oppfatta som eit par av dei andre reisande. Dei blei tilsnakka som eit par, og ingen såg at dei kraup inn i kvar si hytte når natta fall på. Om kvelden sat Mariann med det eine beinet sitt veldig nær beinet til Endre, så nær at ho kjende dei lette håra på beinet hans mot huda på sitt eige. Ho såg skrått på han i lyset frå lyktene som hang mellom trea, og verkte etter å gå opp i hytta for å ta på seg den raude kjolen, som låg nedst i ryggsekken.

Men ho gjorde det ikkje. Den raude kjolen blei liggande der han låg, nedst i sekken, i ein eigen liten pose som skulle verne han mot skitt og rusk. Han blei liggande der han låg gjennom heile dykkarkurset på Great Barrier Reef, sjølv om Mariann tok han fram før avskilsfesten den siste kvelden. Ho prøvde han på seg på rommet ho delte med tre andre jenter. To av dei var danske, dei hadde lege i sengene og prata og sløva heile ettermiddagen, men då Mariann svinga seg rundt framfor den vesle spegelen, blei dei heilt stille og hang utanfor sengekanten og berre såg. Endå større blei auga deira då Mariann tok av seg kjolen igjen og skifta til den meir ordinære blå sommarkjolen sin. Ho var blitt tynnare av dykkinga, den blå kjolen rann òg ganske vakkert nedetter kroppen hennar, men det var ikkje det same, det visste Mariann utan å sjå blikket dei to danske jentene veksla.

Endre og Mariann hadde vore buddies på kurset, gjort alle treningsdykka saman, hjelpt kvarandre på og av med luftflasker og blybelte. Under livredningsøvinga hadde dei delt munnstykke på havbotnen og pusta roleg inn tre gonger kvar før dei gav det boblande munnstykket vidare. Dei hadde sett dei same fargerike fiskane og så vidt rørt ved dei same skjøre korallane. Dei hadde vore vektlause saman. Det var som om dei medverka i ein test: Kor nær går det an å komme kvarandre utan å vere kjærastar?

Då dei ein kveld over ølboksane blei spurde ut om livet heime i Oslo, fortalde Endre heilt utan å blunke om Birte, kjærasten som òg studerte antropologi, og som ikkje kunne vere med på denne reisa fordi ho las til eksamen. Mariann kjende at dei andre kursdeltakarane såg undersøkande bort på henne, og var glad for at lyset i kahytta var så sparsamt.

På festen siste kvelden var det ein av dei andre gutane, ein kanadiar som både såg godt ut og lukta godt, som forsiktig prøvde å legge an på Mariann. Utmatta og rusa etter fem dagar med dykking og store mengder australsk øl, var ho med på leiken. Ho lét han hente øl til seg, og ho lét hovudet kvile på skuldra hans straks det kom ein roleg dans. Då var det Endre kom overraskande imellom. Han kom med ei endå breiare skulder og sitt nybarberte kinn, og snart kjende Mariann eit trykk mot magen, som etter kvart ikkje var til å ta feil av.

Den natta ville dei ha hamna i same seng dersom det fanst ei. Hand i hand gjekk dei rundt på pensjonatet for å finne eit rom der dei kunne vere aleine, men det var folk i nesten alle senger, og ute hadde det begynt å regne, så den vesle hagen var ikkje noko alternativ. Desperate hamna dei inne på det felles opphaldsrommet, der det gjekk så langt at Endre drog kjolen, den blå, opp over hoftene på Mariann. Men før ho rakk å vikle den overivrige lemmen hans ut av shortsen, gjekk det i ei dør, og dei måtte pakke alt det blodig bankande inn igjen fordi to fulle engelskmenn ville sitte oppe og spele gitar. Det hjelpte ikkje at dei faktisk var ganske gode. Endre klarna ein smule, trekte seg unna, og det blei til at dei tutla inn i kvar si seng.

Dagen etter var stemninga ei anna. Dei var fyllesjuke, skyene hang blaute over byen, og alt var dystert og tungt, men det var noko meir.

Mariann skjøna at Endre var blitt redd.

Ho blei likevel overraska då han sa at dette blei for sterkt for han, at han trong litt tid for seg sjølv, og at han ville dra ein tur opp til ein liten landsby oppe i fjella.

Det bur ein del aboriginar der.

Kanskje eg til og med får jobba litt.

Du får dra vidare utan meg.

Orda glei som svart lava frå leppene hans og lamma Mariann. Ho visste ikkje kva ho skulle gjere. Ho såg på han med eit ansikt som ho visste såg tomt og uttrykkslaust ut, og sa at han fekk gjere som han ville. Litt etter såg ho at han sette seg inn i stasjonsvogna som frakta folk til og frå busstasjonen. For første, men slett ikkje siste gong, såg ho dei nydelege beina hans spasere ut av livet sitt. Ho var heilt, heilt sikker på at ho aldri skulle sjå verken dei eller eigaren att.

Når Mariann kjem så langt at ho får oppleve at først eitt barn, og så det neste blør ut av henne, vil ho vite at ho aldri kan vere sikker på noko. Det er ikkje slik at ho har trudd det aldri ville skje med henne, det er heller tvert imot. Dette skjer jo med så mange, vil Mariann tenke, så kvifor skulle det ikkje skje med meg? Kvifor skulle eg bli spart?

Når den tida kjem at Mariann mistar dei uferdige barna sine, vil det alt vere lenge sidan ho mista uskulda. Det vil vere lenge sidan ho trudde at ting skulle komme til henne og sidan bli hos henne. Regelen er heller slik at ting kjem og går, og Mariann har sjeldan eller aldri nokon innverknad på når og korleis dei dukkar opp eller forsvinn. Alt her i verda kjem og går; det ein får, får ein når ein minst fortener det, og det ein mistar, mistar ein når ein minst ventar det.

Men den gongen i Cairns, Australia, då Mariann mista dei solbrune leggene til Endre av syne og trudde det var siste gongen ho såg dei, var dette berre eit lite tap i ein serie med mange, og til dels langt større, tap. Og slik som Mariann sørgde då, var det kanskje godt ho ikkje visste dette. På den andre sida ville det vore greitt for henne å vite at dette tapet som hadde å gjere med henne og mannen med dei vakre leggene, igjen berre var ein ganske liten del av ei endå større historie. Historia om Mariann og Endre skulle ikkje ende her.

Ein liten firehjulsdriven buss tok Mariann vidare nordover, på dei gjørmete vegane som førte fram til landets ville og fuktige hjarte. Frå bussvindauget kunne ho sjå strender av reint mjøl bukte og strekke seg og by seg freistande fram, som kvite ulveglis mellom trea. Mil etter mil med dei vakraste strendene Mariann hadde sett, fullstendig folketomme på grunn av dei dødelege manetene som patruljerer kysten i regntida.

Dersom ein får ein einaste brennande tråd over kroppen, stansar hjartet, sa guiden i mikrofonen.

Hjartet til Mariann hadde stansa allereie, så det vedkom ikkje henne kva han sa, kva nokon sa, ingenting vedkom henne der ho sat og såg at regnskogen rykte stadig tettare inn på bussen, for snart å vere både vegger, golv og tak for dei som var inni han. Ho kunne ikkje tenke på anna enn kva som ville ha skjedd dersom Endre og ho hadde funne seg ei seng for natta. Om ho hadde vakna opp på armen hans denne morgonen, han kunne ikkje ha reist frå henne då? Vidare grubla ho på om ho burde ha reist etter han, spora han opp og sagt dette går ikkje og vi må snakke saman. Siste utveg hadde vore å bli igjen på pensjonatet og vente på han.

Vente, lengte, lokke. Mariann grøssa. Om ho berre hadde tatt på seg kjolen! Men når rivalen oppheld seg på andre sida av jordkloden, er slike triks for billige. Det ville vore for enkelt. Mariann er streng med seg sjølv der, ho meiner bestemt at ein leikar ikkje med slikt. Med Endre var ho redd for at den raude kjolen ville tatt fyr og brent og etsa seg inn i kroppen.

Sidan Mariann på heile reisa si hadde valt stader etter namn, dei vakraste eller dei mest eksotiske namna, hoppa ho av bussen då dei kom til Crocodylus Village. Landsbyen var ein teltleir, grøne presenningar spente opp mellom trea, over enkle briskar til å sove på og heimesnikra stolar og bord til å sitte ved. Under presenningane var det eit grønt mørke midt på dagen, utanfor surkla og rann det utan stans. Lufta var fuktig, varm og tung å puste i. Alt i sekken blei vått og rått med det same, det var ikkje kjangs å få tørka det. Sveitten som pipla fram, fekk ikkje renne bort eller tørke opp, og Mariann kjende korleis klaustrofobien greip tak i henne med sleipe lianearmar etter berre ein halv dag. Ein badetur til ein foss hjelpte på for ei stund, men etterpå oppdaga Mariann at fleire blodigler hadde festa seg mellom tærne hennar. Etter det heldt ho seg under presenningane. Om kvelden, då dei andre i leiren drog ut med lommelykter for å sjå etter slangar og andre nattdyr, overlét Mariann meir enn gjerne lommelykta si til ein av dei. Sjølv kraup ho heller saman i den klamme soveposen sin og prøvde å lese i skinet frå eit flakkande stearinlys. Ho var fast bestemt på å halde ut der nokre dagar, til Endre hadde tenkt ferdig og kom etter.

Etter at stearinlyset hadde slokna fleire gonger, gav Mariann til slutt opp boka si og fann fram walkmanen, som merkeleg nok virra og gjekk i dei fuktige omgivnadene. No trengde stemma til Victoria de los Angeles gjennom til henne, rydda alt til side, laga ein rydning i skogen med himmel over, ein høg himmel med stjerner, og under stjernene sat ei due og sørgde over kjærleiken sin. Mariann spela den same melodien om og om igjen, og då stemma omsider stilna av og det blei plass til andre lydar, til surkling, hulking, krasling – då gret ikkje Mariann berre over Endre, men også over mora, som brått kom så nær der i regnskogen, i det påtrengande mørket under presenningane. Som den vesle jenta med svovelstikkene tende Mariann stearinlyset på nytt og fekk mora til å stige inn i den flakkande lyssirkelen, ho var som alltid kledd i svart. I staden for å ligge på sjeselongen og sørgje over noko ingen riktig visste kva var, stod ho no smilande framfor Mariann, skakka på hovudet og opna munnen for å seie noko. Men flammen flakka og lyset blei borte, det var ingen fleire fyrstikker igjen, og Mariann gret over dua si sorg, mora si sorg, over alt ho sjølv hadde mista. Og ho gret med ei ulmande visse om alt ho skulle komme til å miste.

Dei andre kom attende frå skogsturen, med veivande lommelykter og eksalterte utrop over alle dei ekle dyra dei hadde sett. Mariann gøymde ansiktet sitt og lét som ho sov. Men ho fekk ikkje sove eit sekund den natta. Med opne auge stira ho inn i og ville gjere seg til venns med mørket. Det australske regnskogmørket var farlegare og større enn det mørket ho hadde komme så nær i dei einsame haustkveldane på hytta i Telemark, der ho kunne sitte utanfor tømmerveggen og føle at ho snakka med himmelen og lyngen og tjernet. Regnskogen gjekk det ikkje an å snakke med, regnskogen snakka til henne, og i staden for at mora fekk seie det Mariann ville at ho skulle seie, var det regnskogen som lente seg ned og med våt munn og klam pust kviskra løyndommar inn i øyret hennar som ho helst ikkje ville høyre.

Møtet med Endre hadde opna henne. Mariann visste at det ikkje var noka tid å kaste bort, og dagen etter reiste ho vidare nordover.