Lars Mæhle

Den mørke porten

Kriminalroman

Oslo 2013

© Det Norske Samlaget 2013

www.samlaget.no

Tilrettelagt for eBok av BookPartnerMedia, København 2013

ISBN 978-82-521-8083-1

Om denne boka

Ein mann blir drepen på brutalt vis i ein kyrkjeruin. Åstaden og drapsmetoden liknar det uoppklarte drapet på Karsten Scheel. Psykologen Ina Grieg, Karsten Scheels kollega og hemmelege elskar, blir inkludert i politiets etterforsking. Grieg går eigne vegar for å få etterforskinga framover. Det blir snart klart at det dreier seg om fleire mord, der gjerningsmannens signatur er kodar og mønster som ikkje ser ut til å ha noka løysing.

Grieg får bruk for all sin menneskekunnskap, kløkt og kampsporterfaring i ei jakt der ho må kjempe mot fleire demonar, ikkje minst sine eigne.

Den mørke porten er første boka i ein serie om psykologen Ina Grieg.

Lars Mæhle

Den mørke porten

Kriminalroman

Oslo 2013

Se med alle dine øyne, se.

Jules Verne: Tsarens kurer

6

Maridalen, søndag 5. desember 2010

Den siste dagen.

Alle dei morgonane han har vakna til denne tanken.

Dette er den siste dagen.

Ottar Heggvik hutrar, slår flokar i den knitrande kulden, skimtar endeleg bussen stige opp over bakketoppen, han kjem sigande mot Heggvik der i Brekkekrysset, ein rektangulær skugge mot raudleg, nesten oransje bakgrunn, siste rest av ettermiddagssola som kviler bak åskammane i vest.

Bussen glir inn på haldeplassen. Døra opnar seg.

Han stig inn.

Setninga høgg i kroppen enda ein gong.

Dette er den siste dagen.

Heggvik forsøker å samle seg, fokusere på dei små, konkrete tinga. Hundrelappen i handa. Vekslepengane frå sjåføren. Stega bakover i bussen. Det er få passasjerar, registrerer han, før han finn ein ledig tosetar lengst bak i bussen og søkk ned ved vindauget. Fingrane er stivfrosne. Like fullt skjelv dei ukontrollert. Og frykta som har herja i kroppen det siste døgnet, lammar han fullstendig no. Det er så vidt han klarer å opne glidelåsen på jakka.

Til slutt får han smoge handa innafor, trekt opp headsettet og plassert det på øra. Han lener hovudet tilbake mot bussetet. Introen til «Fembot» av Robyn syng i hovudet, omsluttar han.

Å, vellyd. Det finst ikkje reinare lydbilete i 2010.

Heggvik lukkar auga, og 51-bussen glir ut frå Brekkekrysset 15.36, nøyaktig etter ruta. Hjula spinn litt i laussnøen idet dei svingar inn på Maridalsvegen, men finn snart balansepunktet – og begynner å gli roleg innover.

Terrenget opnar seg.

Maridalen stig fram i vinterlys, ramma inn av eit intenst raudskjær på himmelen i vest, og måleriet er komplett med det kvite teppet på bakken, snøen som blei liggande etter uvêret førre helga, før sprengkulden kom sivande inn frå Sibir, enda tidlegare enn året før.

I dag er det femten stive minus i Oslo. Truleg enda meir her oppe.

Byen fjernar seg bak han, den fordømte byen, med all sin larm, sine travle menneske og stress og støy og svevestøv. Alt det han ikkje har klart i denne byen, tenker han. Møte Dama med stor D. Stifte familie.

Alt han har lykkast i, er å ha mislykkast i alt.

Heggvik oppdagar spegelbiletet på innsida av bussruta. Han slår blikket ned. All den tida han har kasta bort. Alle dei minna han har fortrengt.

Han fiskar brevet diskré opp frå lomma, bøyer seg ned og les det i skjul, auga flyktar over den vesle setninga enda ein gong.

Det er berre så utgjort.

At alt det der måtte komme tilbake! Han hadde prøvd å trenge bort alt ved den tida, ville ikkje tenke på den gjengen, det som skjedde. Det var jo dealen, å bryte opp og aldri sjå kvarandre igjen. Viss ikkje kjente dei konsekvensane.

Han hadde nesten klart å fortrenge heile Generalen, da det med veslesøstera skjedde. Ho blei slått rett ned med ein stump gjenstand mot kinnet, mange år etterpå, på veg heim frå fest i Vik. Lensmannen skjøna ingenting. Det var blind vald. Dei fann aldri gjerningsmannen.

Men Ottar Heggvik visste. Merket på kinnet til søstera fortalte alt. Det var Generalens signatur.

Og så pakka som kom ut av det blå for fem år sidan, da han nesten hadde klart å glømme alt igjen. Han kjente stanken allereie da han henta eska på postkontoret.

Da han opna pakka heime i leilegheita, visste han at han var lagt i øyde.

Katteliket med eit djupt snitt i strupen brente seg inn på netthinna. Synet forfølgde han. Den livlause bylten. Tunga som stakk ut mellom dei tynne, spisse kattetennene, stivna i dødsaugeblikket.

Etter det mura han seg inne, gikk nesten aldri ut. Han kunne sjå Generalen overalt, i alle ansikt.

Heggvik vrir seg på bussetet. Han lurer på om dei andre i gruppa har fått liknande dritpakker. Eller om det berre er han som blir rekna som truande til å plapre. Han anar ingenting om resten av gjengen. Kvar dei bur i dag, eller kva dei gjer. Eller om dei er i live.

Han har unngått all kontakt, akkurat slik dei blei einige om. Men no skal det altså bli ei endring på det, etter alle desse åra.

Dei mystiske breva frå Generalen hadde overrumpla han fullstendig.

Det første fekk hjartet til å dunke raskare. Det andre gjorde han livredd. Det siste, det han held i handa, er det verste av dei alle.

Orda lyder kort og enkelt:

Møt opp ved Margareta-ruinane 5. desember kl. 16.00 Generalen

Heggvik forsøker å forsvinne inn i teknorytmane. Men redsle er alt han finn.

Kulden prikkar i ansiktet idet skyvedørene glir opp. Kvart andedrag rispar ned i halsen. Han slår av iPoden, men held hovudtelefonane på øra.

Ruinane etter Margareta-kyrkja kneisar like ovafor. Han fører handflata over auga for å sjå betre. Det raude lyset er skarpt, men vil ikkje vere det særleg lenge.

Snart vil det skumre.

Heggvik speidar ikring seg. Det ligg to gardar ovafor busslomma. Men ikkje eitt menneske er å sjå ved sjølve ruinane, ja, ikkje nokon stad, eigentleg. Heggvik trekker pusten og begynner å gå bortover vegen. Det går skispor på kryss og tvers opp bakken, og han peilar seg inn mot hovudsporet. Kulden har gjort snøen hard. Det er enkelt å ta seg oppover skaren til fots.

Men framleis ikkje eit menneske å sjå.

Han held fram oppover, er drivsveitt idet han endeleg er framme. Men samtidig stivfrosen. Øra er forvandla til isroser, dei stikk og verker. Han tar av seg headsettet og gnir hanskane mot øra mens han studerer murveggane: grove, solide steinformasjonar som har halde stand i snart 800 år.

Han snur seg igjen.

Ingen.

Berre ein einsleg skiløpar ute på Maridalsvatnet. Heggvik myser mot skuggen som nærmar seg. Skikkelsen har festa noko framfor brystkassa.

Det slår han plutseleg: Fyren må vere skiorienterar. Han har eit av desse stativa med kart stikkande ut framfor seg. Elles er han kledd i ein raud anorakk, med hetta trædd godt over hovudet. Må vere passe sprø for å vere ute i denne kulden, tenker Heggvik. Men den aller største idioten må likevel vere han sjølv, å, herremin, at han ikkje har kjøpt seg lue!

Samtidig er ei lette i ferd med å stige opp i han. Generalen har berre spela han eit puss.

Han skal gå fri denne gongen òg.

Han er like ved å forlate ruinane idet han skimtar ein skugge nede i skråninga.

Skiløparen. På veg opp. Herregud, det er han!

Han har fader meg gått på ski over vatnet, og no kjem han hit, og Ottar Heggvik stålset seg etter som skuggen kjem nærmare, å, herregud, å, herregud, og skikkelsen tar av seg skia og bykser oppover mot han med raske rørsler.

Han stansar ikkje før han står rett framfor Heggvik. Ansiktet er framleis skjult inni anorakkhetta. Stativet med kartet står ut framfor brystkassa.

– Generalen?

Den skjelvande stemma røper han. Han er redd. Så vanvitig redd. Skuggen svarer ikkje, løftar berre handa, rettar høgre peikefinger mot inngangen til ruinane.

Heggvik skjønar. Og lyder.

Dette er den siste dagen.

Han går inn i opninga.

Vel innafor, inne i sjølve Margareta-ruinane, peiker skuggen igjen. Denne gongen mot hjørnet der dei to høgaste veggane i muren møtest.

Heggvik vandrar inn i mørket. Snur seg. Skuggen kjem nærmare. Å, herregud, å, herregud.

– Generalen?

Skuggen seier ingenting. Blir ståande og puste framfor han. Endeleg løftar skuggen handa, grip det som ligg på stativet, eit ark eller noko, og rettar det fram mot Heggvik.

Det er eit foto.

Han kjenner ikkje ansiktet igjen til å begynne med – det er fordreidd i ein forferdeleg grimase. Han ser og ser. Det er noko framandt, men samtidig kjent med ansiktet.

Guten …

Og ein kulde rislar gjennom kroppen. Og auga hans søker inn i hettedjupet. Og plutseleg veit Ottar Heggvik kven han har framfor seg. Likskapen er ikkje til å ta feil av.

Han kjenner eit skarpt hogg i brystet, og han renn liksom utover.

Og han innser endeleg at han ikkje treng å vente lenger.

Den siste dagen er her. No.

Dette er den siste dagen.

1. dag

Måndag 6. desember 2010

1

Det er den same drømmen.

Barna. Ho kan ikkje finne dei.

Ina spring frå rom til rom og leitar, sparkar inn dører, sviv inn i nye rom, like tomme. Ho held fram slik, splintrar dør etter dør, stig inn i stadig nye rom. Alle romma er tomme, ikkje eit møbel er å sjå, grå veggar stirer tause mot henne mens auga søker etter barna, overalt, ingen stader.

Men alt ho kan gjere, er å springe vidare til neste dør.

Ho snublar inn i enda eit rom, og først no går det opp for henne: Det er det same som i stad, det ho nettopp har forlate. Alle dei romma ho har stige inn i, er det same rommet. Kvar dør ho har sprengt, er den same døra.

Likevel driv ho på. Same rom. Same dør.

Men Guro og Eline er ikkje her.

Alt ho forstår, er at ho har mista barna, at det er hennar skyld, og at Amund aldri i livet vil tilgi henne. Ho prøver å tenke etter, hugse korleis dei kom bort frå henne, men alle minne er viska bort.

Ho veit berre éin ting: Det står om livet.

Endeleg noko annleis. Ho kjem inn i eit større rom, ein sal nærmast. I enden av rommet skimtar ho ei mektig dobbeltdør i mørkt metall.

Ein mørk port.

Sakte går ho fram mot porten. Han er bolta og stengt, ikkje til å rikke, verkar umuleg å trenge gjennom. Og ho kjenner kor fortvilt ho blir, og samtidig veit ho at ho må inn dit. Bakafor ligg svaret ho leitar etter. Kva som er skjedd med jentene.

Men ho nøler, er så utruleg redd for synet som ventar.

Bak den mørke porten.

Ho begynner å rygge, med ansiktet framleis vendt mot porten.

Ho kvepp til. For med eitt står det ei jente der, like ved henne. Det er ikkje Guro eller Eline, men ei framand jente. Ina stansar. Studerer jenta inngåande. Ho er kledd i ein kvit kjole. Og ho står der fastfrosen og stirer mot Ina, med munnen på vidt gap, truleg like redd, ho òg.

Plutseleg kjenner Ina jenta igjen. Det er jo Solveig, veslesøstera hennar.

Sakte løftar Solveig handa fram mot Ina. Ina begynner straks å rygge, bort frå Solveig og porten.

Like etter kjenner ho kalde fingrar bore inn i skuldra …

Ina Grieg bråvaknar og reiser seg i senga.

Ei stemme lyder fjernt, som i ei tåke.

– Stopp opp, mamma!

Auga stiller seg sakte inn mot skikkelsen som utålmodig nappar henne i skuldra. To trillande runde auge.

– Du må stopp opp! krev stemma.

Eline.

Drømmen sit framleis i, heng som eit uggent slør over tankar og inntrykk. Ho kastar eit blikk mot klokka.

05.14.

Ina søkk tilbake, kjenner madrassen presse mjukt mot ryggtavla. Ho legg eine foten oppå dyna, vrir kroppen over og blir liggande slik, i fosterstilling, og kjenne på hjarteslaga: harde, oppkava rykk i brystet. Bilete frå drømmen svever fram på netthinna igjen: porten, veslesøstera, barna som ikkje er der. Og enda ein gong forsøker ho å overtyde seg sjølv. Ho ville aldri ha hamna i ein situasjon der ho mista barna.

Aldri. Aldri.

– Stopp opp!

– Ja da, ja da, mumlar ho.

Men rikkar seg ikkje.

Ho kastar eit blikk over skuldra mot sambuaren. Amund ligg på ryggen, slik han alltid gjer, munnen halvopen, naseborene vibrerer lett. Han pustar tungt, men snorkar i det minste ikkje. Ina misunner Amund sovehjartet hans. Om natta. Sjølv får ho aldri sove når alle andre søv. Denne natta har ho lege vaken til i tre–fire-tida, med tankane myldrande oppe i hovudet. På dagtid, derimot, kan ho dorme av i alle mulege og umulege situasjonar.

05.14.

Herregud.

Ho fiksar ikkje dette lenger. Ho held det rett og slett ikkje ut.

Sanninga er dessverre at ho altfor ofte borar seg ned i nedbrytande fabuleringar, og særleg når ho ligg slik og vaker i grenselandet mellom søvn og vaken tilstand. Av og til kan ho nesten tvile på at ho verkeleg er her, i nettopp denne senga, som sambuar med Amund og 40-årig mor til fireårige tvillingar i Nittedal.

Det er ei av lagnadens dystre finter.

Hadde det vore opp til henne, ville ho framleis levd eit liv utan forpliktingar på Grünerløkka, slik ho gjorde i tiåret før ho møtte Amund. Den gongen hoppa ho frå mann til mann og gav seg kvar gong det begynte å bli alvor, om og om igjen, faste elskarar, flyktige elskarar, heilt til ho hovudstups, og halvt uvillig, blei slyngt ut i Amunds forstadsslummer.

Ho likte jo ikkje barn eingong, hadde svore på aldri å få eigne. Men omstenda hadde sett henne ut. Eit av dei menneska som sto henne aller nærmast, Karsten Scheel, elskaren hennar gjennom mange år, var blitt drepen, og ho ramla rett inn i armane på den tryggaste mannen i verda. Amund var den 1,90 høge spesialpedagogen ved Rotnes skole, ein mild og jovial bamse som ho trefte jamleg gjennom jobben. Han var akkurat typen ho trong å søke tilflukt hos.

Men derfrå til å bli gravid?

Ina skjøna det framleis ikkje. Kva i himmelens namn hadde gått gale den gongen? Hadde den biologiske klokka verkeleg råka henne? Eller var det tidspunktet, sorgreaksjonen, som fekk henne til å handle så forrykande irrasjonelt?

Under ultralydundersøkinga hadde alt gått frå ille til verre. Jordmora såg berre på dei og sa i ein nøktern tone:

– Det er visst to inni her.

I same sekund rasa verda saman.

I løpet av svangerskapet hadde Ina like fullt augna eit lite håp om at naturen ville ordne opp, at foreldreinstinktet ville vakne – også for hennar del.

Det gjorde ikkje det.

Samtidig var ho klar over at dette òg kunne vere tvangstankar, og at dei vonde tanketrådane var noko ho kunne, og kanskje burde, gå i terapi for. Ho var i så fall den som burde vite det.

Yrkestittelen til Ina var trass alt «psykolog».

Ina hadde jobba i praksisen på Rotnes i fleire år no. Dei to andre kompanjongane, Jon Bork og Karsten Scheel, var gamle studiekameratar frå psykologi på Universitetet. Etter studiet hadde dei vore tilsette på ulike poliklinikkar i nærleiken av Oslo, Ina på Fengselspsykiatrisk poliklinikk ved Oslo fengsel. No blei dei førte saman igjen, etter tips frå den nær mytologiske rettleiaren deira, professor Trygve Winther.

Det var eit udekt behov for psykologar i Nittedal, meinte han.

Rotnes og Nittedal var langt frå ein myldrande metropol å rekne. Det var bondelandet med stor B. Men staden låg, trass alt, berre tjuefem minutt unna hovudstaden med Gjøvikbanen. Og trass i skepsisen hennar ved det å skulle jobbe så tett innpå Karsten, elskaren hennar, hadde Ina kasta alt og satsa. Muleg det var ærefrykta ho kjente overfor Winther som gjorde utslaget. Han var eit av få menneske ho verkeleg lytta til.

– Stopp opp! messar barnestemma i øret hennar.

– Vil du ikkje ligge her litt? spør Ina.

Amund vrir seg i senga. Det er hennar tur til å stå opp med ungane. Ho som skal levere i barnehagen. Amund skal sove ein time til. Minst. Før han tar ein lang dusj, et sjølvbakte scones med leverpostei, salatblad og tomat og ruslar bort til Rotnes skole, til nok ein dag som hjelpelærar ved barnetrinnet.

Ho hører at han stappar sov-i-ro i øra.

05.14.

Tortur på sitt aller beste.

Eline kravlar opp i senga. Ho ålar seg inn mellom foreldra, blir liggande slik og puste roleg.

I fem sekund.

– Stopp opp!

Ute frå det andre barnerommet lyder eit klikk. Nattlampa til Guro. Det var berre det som mangla.

Ina pressar føtene ut av senga, kjenner den kalde parketten prikke mot fotsolane.

– Meg først!

Eline nappar henne i handa.

– Ja da, mumlar ho. – Eg skal kle på deg først.

– Du lova!

– Ja.

Ho tar Eline i handa og leier henne ut av soverommet. Ute i gangen blir ho møtt av det bustete hovudet til Guro.

– Mamma?

– Ja?

– Finst det monster?

– Nei, vennen. Dei finst berre her oppe …

Ho rettar ein peikefinger mot tinningen.

– … i fantasien, fullfører ho. – Har du hatt ein fæl drøm?

– Nei, men eg kunne hatt det, faktisk.

– Da slapp du det i natt, seier Ina. – Det er lenge sidan du hadde mareritt no.

– Men kva om det gjer det? seier Guro.

– Kva da?

– At det finst monster likevel, på ordentleg?

– Nei, eg lovar. Det finst ikkje monster.

– Ikkje Kaptein Kabelsatan eingong?

Ina slepper ut ein latter og trekker tvillingane med seg inn på badet.

– Nei, særleg ikkje han. Han er oppskrytt, har eg hørt.

– Kva betyr oppskrytt? spør Eline.

– Det betyr at han prøver å vere tøff. Men at han ikkje er det på ordentleg.

– Slik som du?

Replikken får Ina instinktivt til å søke sitt eige spegelbilete. Ho kvepp til. Amund har rett. Ho er blitt tynnare. Ansiktet framfor henne er utan liv. Berre den vesle oppstopparnasen rettar som vanleg tunge mot henne. Dei grøne auga, derimot, er matte, tonelause, og mørke Derrick-posar heng i bogar under.

Ho rufsar dottera i håret, prøver å smile, men klarer det berre halvveges.

– Slik som eg.

Deretter kastar ho eit blikk på termometeret på veggen: 18,3 grader inne, –22,4 ute. – Kle på! messar Eline i bakgrunnen.

Guro heng seg òg på no, og maset frå ungane held fram med å hamre i øra, mens alt hovudet til Ina vil, er å kvile.

Plutseleg gidd ho ikkje meir.

Ina rømmer ut frå badet, lar tvillingane stå igjen og rope i munnen på kvarandre, grip parkasen på knaggen i gangen, stikk føtene i tigertøflane framfor verandadøra – og skrid ut i den mørke, iskalde desembermorgonen.

Frosten trykker mot kinna.

Med lett skjelvande hender drar Ina tjuepakningen opp frå lomma og tenner dagens første sigarett. Kulden får beina i pyjamasen til å vibrere, men det får ikkje hjelpe. Denne morgonrutinen er ho blitt avhengig av for i det heile å kunne fungere som menneske.

Eit langt, tungt drag ned i lungene.

Slik. No kan ho endeleg puste.

Ho betraktar gloa yttarst på sigaretten. Raudglødande. Slik blir ho ståande og stire fjernt mot sigaretten, før tankane hennar – som så ofte før – dreier i retning av Amund, eller nærmare bestemt: alle dei tinga ved han som ho finn enerverande. Og etter kvart er det ganske mykje. Rett nok ville ho truleg kjent irritasjon overfor kven som helst som var dumme nok til å dele bustad med henne. Men likevel: Ina kjenner seg nesten lurt på eit vis.

Ho blei saman med lagkapteinen og forsvarsklippa på det lokale fotballaget. No sit ho tilbake med ein mjuk, moderne, surdeigsbakande mann, ein slik som dei fleste kvinner ville ha elska. Ho ergrar seg derimot over nesten alt ved han, ikkje minst det at han er mest populær hos barna. Tvillingane forgudar far sin, mens dei er merkbart meir avmålte overfor henne. Han er tålmodig og jattar med dei i eitt og alt, mens ho lar seg trekke opp, ho sprekk og ropar.

Ina trekker eit nytt, djupt magedrag av sigaretten.

Ho kjenner seg brått så ussel. Innarst inne veit ho at Amund er ein real fyr, og at han – i motsetnad til henne – er omgjengeleg.

Ina blæs røykringar. Dei forsvinn ut i mørket.

Av og til fattar ho ikkje at ho valte å bli psykolog. Ho som slit slik med å fikse tilværet sjølv, burde ikkje fått lov til å lappe saman andre menneske. Samtidig fungerer det annleis i ei profesjonell setting. Da kan ho fokusere på fag, på å sjå mennesket framfor seg som eit tilfelle, noko utafor henne sjølv. På privaten fungerer det ikkje slik. Der blir alt gjennomtrengande eksistensielt.

Det vibrerer i lomma på parkasen. Mobilen. Så tidleg? «Hege R» blinkar det på displayet. Lensmannsbetjent Hege Rimbereid?

– Hallo? murrar ho.

– Hei, Ina! Unnskyld at eg ringer så tidleg.

– Du, eg står midt oppe i noko her no …

– Har du lese Aftenposten i dag?

– Klokka er halv seks. Eg berre nemner det.

– Eg sa unnskyld. Men det er viktig. Ta ein kikk på Aftenposten, så ringer du meg opp att. Eg tenker at det er vår mann igjen.

– Vår mann?

– Les først. Ring etterpå.

Summetonane slår imot henne. Kva i alle dagar?

Spørsmåla myldrar med eitt oppe i hovudet. Og bitar begynner sakte å falle på plass.

Vår mann. Fuck!

Ina Grieg fyk inn i huset, føtene trommar ned trappa, ho hører begge døtrene rope «meg først!» oppe frå badet, men ho ensar dei ikkje. Ute på trappa nappar ho morgonavisa ut av postkassa.

Overskrifta på framsida av Aftenposten lyser mot henne.

«Rovmord i Maridalen.»

Vår mann. Det kan ikkje vere sant.

Marerittet er tilbake.