Frode Grytten

Bikubesong

Roman

Oslo

© 1999 Det Norske Samlaget

www.samlaget.no

Tilrettelagt for eBok av BookPartnerMedia, København 2013

ISBN 978-82-521-8442-6

4. utgåva

Om denne boka

Bikubesong skildrar eit år i Murboligen, ein arbeidarbustad i Odda. Boka er ein kollektivroman om det mytiske Odda, varmt og utleverande skildra, men også med eit skarpt innsyn i det norske sosialdemokratiet anno 1999.

«Noko nytt begynte no. Han kunne gå i kva retning han ville, kva veg han sjølv ville. Han følte seg heilt fin, heilt finfin, som om han endelig var seg sjølv, som om han hadde vore ein annan person og no hadde komme til seg sjølv igjen. Han skulle gå langs vegen som ein vanlig mann. Det var eigentlig alt han ønskte. Å gå langs vegen som ein vanlig mann.»

Frode Grytten

Bikubesong

Roman

Oslo

Desse historiene tok til i røynda, men enda ein plass i fiksjonen. Boka er ikkje eit portrett av den verkelige Murboligen i Odda, og alle likskapar med faktiske personar, levande eller døde, er tilfeldig.

Til David og Michael

We could dream, and keep bees

Van Morrison

4

Syng meg i søvn

Eg er 40 no, like gammal som Morrissey. Snart er hausten her og mor mi har komme heim til Murboligen for å dø. Ho ligg for det meste i senga, kald og tynn, lita og gjennomsiktig, ventar på døden mens ho glir inn og ut av søvnen.

Eg breier dyna over henne og hentar vatn til henne når ho vil drikke. Eg held henne i handa og børstar håret hennar når ho er vaken. Eg prøver å få henne til å ta medisinen ho har fått med frå sjukehuset, men ho nektar.

Eg har tatt nok medisinar, seier ho. Eg vil ikkje ta meir.

Eg masar ikkje på henne og tenker at det speler inga rolle. Snart er det over likevel. Snart er det slutt.

Eg har flytta øyrelappstolen inn frå stova. Eg kryp saman der med eit pledd over meg når mor mi søv. Dagane kjem med ein siste rest av sommar, som om dei flammar opp ein siste gong, før hausten skal forvandle alt til oske og undergang.

Eg liker kveldane seint i august når mørket kjem snikande tilbake og månen rullar heilt framme på fjellkammen. Eg veit ikkje, det er noko gale med dei lyse sommarnettene. Det er som om dei er vaska på feil program.

Eg lengtar etter hausten, regnet mot ruta og mørket med alle lysa utanfor, som om dei er ei smørje av fingermåling nokon har klint på vindauga.

Eg ser korleis lyset langsamt skiftar i rommet, korleis alle gjenstandane lagar ulike skuggar etter kva tid på døgnet det er. Eg ser korleis nettene tetnar til, korleis insekta flaksar hjelpelause mot dei tente lampene.

Ei natt fangar eg ein svermar i hendene mine, lukkar han inne og kjenner korleis han byksar rundt inne i handflatene, desperat frå side til side. Så slepper eg han laus.

Om natta speler eg gamle Smiths-songar på walkmanen: «Back to the Old House» og «Stretch out and Wait» og «Asleep». Eg veit at når eg seinare speler dei songane, så vil eg tenke på mor mi desse siste dagane i livet hennar. Syng meg i søvn, syng meg i søvn.

Eg ser kor lita ho er blitt. Ho er blitt bitte lita, som ei lita jente, som om ho har gått sirkelen rundt, frå jente til kvinne og heile vegen tilbake til jente igjen.

Men framleis er ho vakker, og eg liker å sjå på henne når ho søv. Dei fine trekka i ansiktet hennar. Dei magre hendene som kviler på dyna, hender med blodårer i merkelige mønster og hud som tynt papir.

Sakte spreier døden seg i kroppen hennar. Snart er det slutt. Snart er det over. Snart er mor mi borte. For nokre dagar og netter finst ho ein stad mellom denne verda og ei anna der ho vil vere bortanfor alt håp.

Korleis har livet hennar vore?

Eg hugsar noko Morrissey sa om å vere tilfreds. Han sa at det er umulig for eit menneske å vere tilfreds. Du prøver heile livet å bli tilfreds, men du kjem aldri dit, for du legg til sides alt det viktige, du legg alle viktige ting til sides mens du ventar på den dagen i livet ditt som aldri kjem.

Eg har lyst til å spørre mor mi om det, men eg får meg ikkje til. Det blir for store ord, eg kjem bare til å setje dei i halsen og stryke med før ho. Eg har ikkje eingong sagt til henne at eg er glad i henne, ikkje eingong noko så lite har eg vågd å seie.

Endå eg elskar henne av heile mitt hjarte. Eg elskar henne verkelig, elskar henne så mykje ein sånn fyr som eg kan elske eit anna menneske.

Ho er den finaste kvinna eg veit om. Aldri har eg hørt henne seie eit vondt ord om andre. Sjølv ikkje etter at ho blei skilt frå far min, har ho sagt eit skeivt ord om han. Og far min er ein mann eg kunne finne tusen stygge ord å seie om.

Eg har så mange stygge ord. Mor mi har ingen.

Mor mi har alltid ofra seg for alle andre. Sitt eige liv har ho lagt til side, og ho har ikkje eingong drømt om den dagen som aldri kjem. Heile livet har eg skuffa henne, men ho har aldri klandra meg. Ho har støtta meg i alt eg har gjort.

Ei stund hadde eg jobb i posten, og då eg konsekvent nekta å gå i uniform, ville dei sparke meg. Eg spurte om dei hadde noko å utsetje på jobben eg gjorde. Var det nokon som hadde klaga, var det nokon som ikkje hadde fått posten sin eller noko?

Det var det ikkje, det var bare det at eg måtte gå i uniform når eg delte ut posten, eg kunne ikkje gå i mørk dress med T-skjorte.

Det er ikkje ei T-skjorte, sa eg, det er Smiths-T-skjorta mi. Det spelte inga rolle, sa dei, eg kunne ikkje gå i T-skjorte når eg gikk postruta, eg måtte gå i uniform. Eg kunne i alle fall ikkje gå med ein bunt påskeliljer i baklomma. Det var definitivt utanom reglementet. Det gikk ikkje å gå med ein bunt påskeliljer i baklomma. Eg måtte gå i uniform.

Men dette er mi uniform, sa eg. Er det nokon som ikkje har fått posten sin fordi eg går i Smiths-T-skjorte eller med påskeliljer i baklomma? Eg sa at eg trudde dei var livredde for folk med påskeliljer i baklomma.

Dei gav meg sparken på dagen. Då gikk mor mi rett bort til postsjefen og fikk han til å ta meg inn igjen. To veker seinare slutta eg. Mor mi sa ingenting. Det var ikkje noko å diskutere. Eg var nødt til å slutte.

Eg meiner, eg kan ikkje ha ein vanlig jobb, eg kan ikkje stå opp klokka sju for å preike drit med folk eg hatar. Eg kan ikkje ha ein jobb der eg må vere i lag med alle desse forferdelige folka og i tillegg må spørre dei kva dei skal gjøre i helga. In my life, why do I smile, at people who I’d much rather kick in the eye?

Midnatt no. Ute er det fullmåne. Mor mi søv. Eg har nettopp henta eit glas vatn til henne. Ho har drukke og sovna igjen. Eg tenker at om mor mi dør denne dagen, så dør ho på same dato som prinsesse Diana, året etter at Diana krasja i Paris. Det hadde vore som faen.

Mor mi elska prinsesse Diana. Eg ertar henne for det og seier at prinsesse Diana bare var ei utrulig kjedelig kvinne med altfor mange pund. Sjølvsagt reiste Diana til den tredje verda no og då for å klappe fattigungane på kinnet og for å bli fotografert saman med dei, men ho gjorde det kledd i Chanel, ikkje sant?

Eg las opp for mor mi noko Morrissey sa om Diana: at prinsessa brukte 25 000 pund i året på sminke, og finst det eigentlig nokon helgen som gjør det? Brukte til dømes Mor Teresa 25 000 pund i året på sminke? Om Mor Teresa brukte 25 000 pund i året på sminke, burde ho ha fått pengane tilbake på dagen.

Eg speler «Strangeways Here We Come» lågt på walkmanen. Eg veit ikkje kva Smiths-plate eg liker best. Det varierer alt etter som. «The Queen Is Dead» er sjølvsagt den beste, «The Queen Is Dead» er den beste av absolutt alle plater, men ikkje alltid. I natt er «Strangeways» like god. I natt vil eg bare spele «Strangeways».

Mor mi har alltid hata The Smiths. Ho har aldri sagt det rett ut, men eg veit ho hatar dei. Eg har likevel alltid fått spele platene mine så høgt eg vil. Ho har aldri bedt meg skru ned lyden eller noko.

Eg sa det til henne ein gong: Musikken er min einaste venn, musikken er den einaste vennen eg nokon gong har hatt. Ho rista på hovudet då og gav meg ein klem.

Ho har aldri forstått det der, korleis du kan bli heilt oppslukt av musikk og gløyme alt anna. Eg hugsar første gong eg hørte The Smiths. Eg veit ikkje, det er den kjensla du jaktar på resten av livet, trur eg. Men du kan bare vere jomfru ein gong i livet, ikkje sant?

Musikk er ein måte å puste på. Eg kan kjenne meg så ulykkelig og nedfor som det går an å kjenne seg, men når eg speler bestemte plater, er det som om eg langsamt blir løfta opp frå golvet og stig mot taket. Eg har lese ein plass at Morrissey har det på same måten.

Musikk er det perfekte dopet, seier Morrissey. Musikk er betre enn narkotika.

Klokkeradioen blinkar 00.45. Mor mi stønner i søvne og drømmer, eg ser det på korleis auga rører seg under lokka. Eg lurer på kva ho drømmer om. Kva drømmer du om når du veit at du skal dø? Om alt som har vore? Alt som skal komme? Alt som ikkje blei noko av?

Ho vaknar og ser opp på meg. Eg skrur av musikken og smiler til henne.

Du er ein snill gut, seier ho. Du har alltid vore ein snill gut.

Eg spør om ho vil ha meir å drikke. Ho ristar på hovudet.

Det er best for deg at eg går bort no, seier ho.

Eg ber henne om ikkje å snakke slik, ho er sjuk, ho snakkar over seg.

Når eg går bort, blir du endelig fri, seier mor mi. Då kan du gå ut og treffe jenter.

Ikkje snakk, mor! seier eg.

Eg vil bare at du skal treffe ei god jente, at du skal treffe ei som du kan gifte deg med og bli lykkelig saman med.

Ho har aldri forstått det der. Det finst ingen lykkelige par. Vis meg eit lykkelig ekteskap, og eg skal sende gratulasjonstelegram. Vis meg ein harmonisk familie, og eg skal verve meg i Framandlegionen.

Mor mi er den som best burde forstå det, ho som braut med far min, ho som slost eit halvt liv med far min og så braut tvert for å overleve. Lykka kan ikkje leve innanfor så tronge rammer.

Det hadde vore så fint for deg å treffe ei jente, seier mor mi.

Sov no, seier eg.

Ho legg seg ned.

Eg las i eit blad om Morrissey og kjærasten hans. Mens dei var saman, plapra ho jenta til vennene deira om kva som skjedde mellom henne og Morrissey, alt saman, heilt ned til minste pinlige detalj.

Det var som om å henge skittentøyet ut på utstilling, sa Morrissey og tenkte: Greitt, eg har fått nok av dette, eg har fått nok, det er ikkje slik eg vil ha det. Og sidan har han visstnok aldri vore saman med nokon. Han har levd einsam. Etter kvart som åra gikk, innsåg han: Vel, eg lever i sølibat.

Eg lever som Morrissey. Eg er vegetarianar, og eg lever i sølibat. Eg har ikkje hatt ei jente på tjue år. Det er den einaste løysinga. I will live my life as I will undoubtedly die – alone. Denne verda er så full av sex og så fattig på kjensler. Folk flest har hjernen mellom beina.

Eg hatar det når folk snakkar om sex på trivielt vis. Eg får meg ikkje til å snakke om sex på grisete vis. Fittepreik kalla dei ekle fyrane på posten det. Fittepreik. Dei gjorde meg bare kvalm. Dei var bare ein gjeng siklande idiotar. Ingen av dei hadde eingong hørt om The Smiths.

Mor mi seier at ho skulle så gjerne vere sikker på at nokon ville ta seg av meg og vere glad i meg.

Tenk om du fann deg ei snill jente, seier ho.

Gud, vi har diskutert dette tusen gonger. Ho vil så gjerne ha eit barnebarn. Det er saka. Ho vil ikkje at alt skal dø ut med meg. Ho vil at alt skal førast vidare, at livet skal gå vidare.

Eg ønsker av heile mitt hjarte at eg var alt det ho vil eg skal vere. Eg skulle ønske at eg for ein gongs skuld ikkje skuffa henne. Eg kunne ha sagt kva som helst til henne, gjort kva som helst for henne, kva som helst, kva som helst i heile verda, bare ho dødde lykkelig.

Eg har ei jente, seier eg og trur nesten ikkje sjølv at eg verkelig seier det eg seier.

Eg har ei jente, seier eg igjen.

Har du? spør mor og reiser seg halvvegs opp i senga.

Eg nikkar.

Eg har ikkje fortalt det før no, seier eg. Ho er litt blyg.

Men så flott! seier mor mi. Så fantastisk! Kva heiter ho?

Marita, lyg eg.

Marita, seier mor mi. Så fantastisk! Bur ho i fjorden?

Eg seier at foreldra hennar kjem frå fjorden, men dei bur ikkje der lenger. Ho bur her i Odda.

Fortel meg alt om henne!

Eg tenker at no må eg lyge, no må eg lyge til eg blir blå i trynet. Eg tenker på det dei seier om at dersom du lyg lenge nok, så blir du til slutt trudd. Eg må bare lyge og halde på lenge nok.

Eg fortel henne om jenta mi, eg diktar opp og bløffar og skrønar og lyg. Eg trur ho forstår at eg lyg, men ho seier ingenting, ho skjønner heilt sikkert at eg lyg, men det er akkurat dette ho vil høre, så ho seier ingenting. Please please please, let me, let me, let me, let me get what I want.

Når kan eg treffe henne? spør mor mi.

I morgon, seier eg og tenker at det er ikkje meir tid, eg kan seie alt dette og likevel komme ut av det. Snart er det over. Snart er det slutt.

Du kan treffe henne i morgon, mor. Eg skal hente henne til deg i morgon. Sov no. Legg deg og sov no.

Eg ser på meg sjølv i spegelen, ser nokre grå hår ved tinningen, dei går over i kinnskjegget, nesten som årringar, som om du kan telje grå hår og finne ut kor gammal eg er.

Eg har ikkje lenger håret like høgt som eg hadde. Eg har framleis ein sleik som fell framover i panna, men det finst ikkje nok hår til å få luggen så høg som eg hadde han, sjølv ikkje med gelé i. Forresten er ikkje dette rette plassen å ha håret høgt. Regnet gjør det umulig å ha håret høgt. The rain falls hard on this humdrum town.

På fotografi ser eg at også Morrissey er blitt eldre. Han har håret nokså kort no, framleis har han kinnskjegg, men han har begynt å gå rundt i Cox-loafers og frakkar frå Gucci.

Morrissey har faen meg stil. Det har han alltid hatt. Han har meir stil enn heile popbransjen til saman. Det finst dei som meiner han mista taket etter The Smiths, men det er bare piss. Han har framleis alt som skal til.

Eg tar på meg svart dress, svart T-skjorte og brillene frå National Health Service. Det er dei same brillene som Morrissey har på seg på omslaget til Hatful Of Hollow. Eg kjøpte dei gjennom den offisielle fanklubben til The Smiths. Dei har sikkert selt sånne briller til tusenvis av idiotar som meg.

Men det speler inga rolle. For meg er det dei same brillene som Morrissey brukte den gongen, og dei kler meg verkelig. Dessutan ser eg mindre når eg tar dei på, verda blir uklar og disig, som om du sit inne i ein bil og det regnar så forferdelig at viskarane ikkje greier å skylle vekk alt frå frontruta.

Eg går inn til mor mi. Ho er vaken no. Eg har fått naboen til å komme over for å sjå etter mor mi, det er ho tjukke dama dei kallar prinsessa av Burundi. Mor mi treng kanskje ei prinsesse no. Mens eg er vekke, kan dei to drøse om Diana og framtida for det britiske monarkiet.

Mor, eg hentar jenta mi no, seier eg.

Ho nikkar og hostar.

Eg er straks tilbake, seier eg.

Det er ein varm og sveitt dag. Lyset er i ferd med å bli skrudd frå gult til kvitt. Det har vore ein sommar med mykje regn. Folk har sutra som småungar, men eg liker regn. Eg liker regn og håplause politikarar. Då har du motstand, ikkje sant? Du treng den motstanden, noko å forakte, noko å hate, elles blir alt meiningslaust.

Eg klatrar opp på sykkelen til mor mi og trør ned mot sentrum. Kvar skal eg eigentlig leite? Come out and find the one that you love and who loves you. Det er faen ikkje så enkelt.

Eg svingar ned mot kaia og blir nesten påkjørt av ein bil, eg ser nesten ingenting med dei brillene til Morrissey. Det er som om eg syklar midt inne i videoen til «There Is A Light That Never Goes Out». Alt er disig, tåkete og uklart. Alt flimrar og hoppar og skvett. Med dei brillene ser eg faen meg ingenting.

Det er det fine med dei. Eg brukte dei alltid då eg gikk med posten. Då slapp eg å sjå det stygge Odda. Eg har eit indre bilde av Odda, og det er eit vakkert Odda, eit skittent og rusta og gammalt Odda, men det er eit vakkert Odda. Eg vil ikkje sjå det der andre Odda, det nye Odda som prøver å vere Ikkje-Odda.

Kvar skal eg leite? Kva sjansar har eg? Kor mange bur det i Odda? Åtte tusen? Åtte tusen lik. På syttitalet gikk kommunestyret inn for at det skulle bli ti tusen oddingar i år 2000. Sidan har folketalet bare gått nedover. Det var eit fullstendig latterlig vedtak. Kven vil eigentlig bu her om dei kan velje fritt? Ti tusen lik i år 2000? Latterlig.

Eg syklar bort på busstasjonen. Kanskje kan eg treffe ei jente som ikkje kjem frå Odda. Ei med opent sinn, ei som ikkje veit kven eg er. Eg låser damesykkelen, går inn og kjøper meg ei brus i kiosken.

Faen, det er som å vere seksten igjen. Seksten, klossete og sky. Eg har alltid vore blyg og fjern. Eg har alltid vore kriminelt sky. Eg har alltid vore alt det jentene ikkje liker. And time is against me now, and there’s no one left to blame.

Eg drikk litt brus og undrar på kva eg skal seie. Kva skal eg eigentlig seie? Korleis kan eg forklare alt saman med nokre få setningar?

Ei jente stig ut av bussen og dumpar ned ved eit av borda. Eg studerer henne over brillekanten. Eg ser at ho kan passe, ho ser ut som ei Marita. Ho har langt raudt hår og kjem sikkert frå fjorden, ho ser ut som om ho har plukka ein heil masse eple. Eg kan gå rett bort til henne og spørre.

Spørre om kva då?

Eg veit ikkje, men eg har ikkje noko å tape. Eg gjør ikkje dette for meg sjølv, eg gjør det for mor mi. Eg rettar på jakka og går bort til bordet hennar. Eg vil seie noko, men eg får ikkje fram eit ord.

Eg blir ståande og drikke brus. Eg får ikkje fram eit ord.

Til slutt reiser ho seg og spør om eg vil sitje. Og så går ho sin veg. Ut av livet mitt. Oh, please, fulfill me, otherwise, kill me.

Eg var saman med ei jente då eg var nitten. Plutselig stod vi utanfor døra hennar, eg hugsar det snødde, det var ei februarnatt, alle dei andre forsvann med eitt, og så var det bare oss, ho og eg og snøen. Vi gikk inn på hybelen hennar, der eg snakka febrilsk om Oscar Wilde.

Eg snakka om feite, gamle Oscar og bøkene hans og kor vittig han var på sitt mest vittige og kor mykje eg likte Oscar, og då ho endelig blei lei av å høre meg messe om Oscar Wilde, drog ho meg mot seg og kyssa meg.

Og eg kyssa henne. Og eg ville gifte meg med henne der og då, eg ville kysse henne resten av livet, eg ville ligge der på sofaen resten av livet, ho var så vakker, ho var så mjuk. Men ho misforstod alt. Ho trudde eg ville ligge med henne, og at det var alt. Ho trudde at alt eg ville, var å ligge med henne. But I don’t want a lover, I just want to be tied to the back of your car, to be tied to the back of your car.

Det kjem ei anna kvinne inn på busstasjonen. Ho er litt eldre, kanskje rundt 35 eller noko sånt. Ho ber på ein drøss med plastposar og har lyst hår. Det blir ho. Eg er klar no, eg rettar på brillene og stryk handa gjennom håret, eg er Reggie Kray, eg er den siste av dei berømte internasjonale playboyane, gud, eg går som ein helt, eg er ein skjørtejeger, eg er this charming man.

Kan eg sitje her? spør eg. Ho har kjøpt seg ei pølse. Gud, tenker eg, ho har kjøpt seg ei pølse og ho er bare ekkel. Korleis kan folk stappe i seg pølser på den måten? Men eg trur ho nikkar, og eg set meg ned.

Eg kremtar og stammar, seier noko, veit ikkje heilt kva eg seier. Eg begynner heilt feil, sjølvsagt. Eg veit ikkje kva eg seier. Alt kjem ut av meg, som om eg er ein pose drops nokon har stukke hòl på, og no trillar alt ut og det er ikkje orden på noko.

Kva er det du eigentlig vil? spør ho dama med kjeften full av pølse.

At du blir med meg heim, seier eg.

Då reiser ho seg og skrik ut: Vil du at eg skal bli med deg heim?

Eg nikkar.

Ikkje misforstå, seier eg. Eg kan betale deg!

På grunn av brillene ser eg ikkje handa hennar før det er for seint, men eg kjenner slaget mot kinnet. Ei open hand, det svir som faen.

Svin! roper ho dama, reiser seg og tar med seg bereposane sine.

Alle ser på meg. Eg ser ikkje opp, men eg veit at alle ser på meg. Eg har desse brillene på meg som gjør at eg ikkje kan sjå, men det speler inga rolle, dei kan sjølvsagt sjå meg.

Det er heilt stille på venterommet. Eg blir sitjande med brusen min som om ingenting har skjedd. Ingenting har skjedd, eg er heilt rolig, ingenting har skjedd. Eg ønsker bare at golvet forsvann under meg og slukte meg.

Eg lurer på om eg skal reise meg og rope: Hør på meg, alle saman! Eg erklærer i dag at livet bare tar og gir ingenting tilbake.

Eg tenker at eg kan sykle opp til mor mi og seie at kjærasten min ikkje kunne bli med, ho måtte på jobb eller til legen eller noko, ho fikk eit drypp, ho fikk eit bistikk, ho orka ikkje, ho ligg i koma, ho blei angripen av ein flokk villoddingar på dop.

Men det vil ta livet av mor mi. Eg veit at det vil drepe henne. Eg tenker at eg har ikkje gjort ein ting her i livet som har gledd mor mi. Ikkje ein einaste ting.

Er det ledig her?

Eg ser opp og skimtar omrisset av eit menneske. Eg gir faen, eg seier at det bare er å slå seg ned.

Eg er ei komplett fruktkake. Kom og sjå, alle saman, kom og sjå den komplette fruktkaka, dagens store attraksjon: den menneskelige fruktkake! Den komplette fruktkake frå Odda!

Kva er det med deg? seier mennesket.

Eg svarer ikkje. Eg kjenner det er rett før eg tar til å grine. Eg har svikta mor mi, det einaste mennesket som bryr seg om meg.

Har du gått på eit isfjell eller noko? spør den som har sett seg ned ved bordet.

Eg drikk opp brusen og stirar ut vindauget. Det er ein flott dag, med klar luft og solskin, men eg ser ingenting. Alt er disig. Alt er tåke.

Morrissey sa noko om lykke. Han sa at lykke er ikkje éin ting. Lykke kan vere å ete ein iskrem. Lykke kan vere Bernard Manning. Lykke kan vere ei gammal kvinne som fell av eit esel.

Eg veit ikkje, for guds skuld, eg veit ikkje. Eg er for ømfintlig. Eg er ikkje skapt for denne planeten. Eg eksploderer bare nokon pirkar borti meg. I could have been wild and I could have been free, but Nature played this trick on me.

Så ille kan det ikkje vere, kjem det frå andre sida av bordet.

Eg ser på henne over brilleglasa. Ho har mørkt blondt hår som er klipt rett i nakken. Ho har eit fint forma ansikt med ein stor munn. Ved sida av seg har ho ein svart, slitt koffert. Ho drikk kaffi.

Mor mi skal dø, seier eg.

Ho set kaffien frå seg og seier det var leitt å høre. Ho meinte ikkje å såre meg.

Det er greitt, seier eg.

Ho spør om mor mi er på sjukehuset. Eg fortel at mor mi ligg heime i Murboligen og skal dø.

Kvifor er du ikkje hos henne? spør jenta.

Eg svarer at det er ei lang historie. Ho seier at ho har tid til å høre, det er eit par timar til bussen hennar går.

Eg ser på henne og ser at ho liknar på ho jenta som dansa i Smiths-videoen til «How Soon Is Now?». Ho har dei same trekka som ho jenta på den videoen. Eg seier at eg leitar etter ein kjæraste.

Kven gjør ikkje det? seier ho jenta og ler.

Eg liker den latteren.

Eg seier at mor mi alltid har ønskt at eg skulle få meg ein kjæraste, men heile livet har eg vore utan. Eg veit ikkje kvifor eg seier dette til eit vilt framandt menneske, men eg seier det.

Heile livet har eg vore utan kjæraste, seier eg. Utan kjæraste og utan sjarm.

Det trur eg ikkje noko på, seier ho.

Nei vel, seier eg.

Kva gjør eg her? tenker eg. Det er faen meg håplaust. Alt er håplaust. Eg er håplaus. Eg er utan sjarm, alt eg har er denne blygskapen. Sleep on and dream of Love, because it’s the closest you will get to love.

Vil du vere kjærasten min? spør eg ho jenta.

Ho ler.

Synest du ikkje at vi burde gå litt roligare fram?

Ho ler. Eg liker ikkje den latteren.

Sorry, seier eg og reiser meg, det var bare ein dårlig spøk.

Eg går ut til mor mi sin sykkel. Sweetness, sweetness, I was only joking! Eg låser opp sykkelen og gjør meg klar til å drepe mor mi.

No skal eg sykle opp til Murboligen, gå inn til mor mi og drepe henne i kaldt blod.

Mor, skal eg seie, sorry, sorry, sorry, eg bløffa for deg.

Eg hoppar opp på sykkelen og skal til å tråkke av garde då eg hører nokon rope bak meg.

Hei, vent!

Eg snur meg. Uklart ser eg ein skapning komme springande mot meg.

Eg er så glad eg fikk helse på deg, Marita! seier mor mi og held jenta si hand i fanget sitt. Du aner ikkje kor glad eg er! No kan eg dø og vite at nokon kjem til å ta seg av guten min.

Mor mi smiler og klemmer handa til ho jenta sånn at knokane kvitnar.

Eg trur du må kvile no, mor! seier eg.

Eg har sett på klokka at jenta snart må gå om ho skal rekke bussen.

Klem meg! seier mor mi til ho som liksom skal vere jenta mi.

Dei to klemmer kvarandre. Eg får nesten tårer i auga av å sjå på dei.

Mor mi har spurt henne ut, omtrent som i eit forhør, som om jenta var tatt inn på politistasjonen og mor mi var ei mjuk daghavande. Jenta har svart så godt ho har makta, bare no og då har ho sett opp på meg for å sjå om eg nikkar eller ristar på hovudet.

Men ho har vore fabelaktig, ho har dikta opp og snakka over seg. For første gong har eg gjort mor mi lykkelig. For første gong har eg gjort noko verkelig bra for mor mi. Og eg tenker at det er typisk meg at alt saman bare er bløff.

Ho jenta lener seg over mor mi og kyssar henne på panna. Eg ser at mor mi er glad, ho lukkar auga og pustar ut med eit langt, lykkelig sukk.

Så trøtt eg er, seier ho. Så trøtt.

Eg følger jenta ut i entreen.

Takk skal du ha, seier eg. Eg veit ikkje korleis eg kan takke deg nok.

Ho smiler. Ho tar handa si og fører håret bak det eine øyret. Det er ei utrulig vakker rørsle, rein poesi, spør du meg. Eg har alltid likt jenter som gjør akkurat det, fører handa opp til hovudet og legg håret bak øyret.

Du er heldig som har ei så fin mor, seier ho jenta og ser på meg.

Så tar ho av meg brillene. Eg bruker dei eigentlig aldri inne, men no har det vore så mykje styr at eg heilt har glømt å ta dei av meg.

Du er fin, du òg, seier ho og stryk meg over kinnet.

Eg ser klart no og tenker at ho jenta verkelig liknar jenta i Smiths-videoen. Bare at ho er litt eldre. Eg har alltid likt ho jenta i Smiths-videoen. Eg veit ikkje om nokon som er så vakker som henne.

Skal eg følge deg ned? spør eg fort.

Eg tar kofferten hennar og ber den ned trappa. Ute på fortauet gir eg henne kofferten og spør om ho finn vegen ned igjen til buss-stasjonen, eg må tilbake til mor mi. Ho nikkar.

Ha det! seier ho og går bort gata.

Eg ser etter henne. Halvvegs borte i gata snur ho seg.

Du? roper ho til meg. Eg òg liker The Smiths!

Faen! Eg har ikkje sagt noko om The Smiths til henne. Ho må ha sett alle platene mine eller plakatane på rommet mitt.

Eg tenker: Å, gud, min sjanse er endelig her! Eg må springe etter henne. Eg må stanse henne. Eg må snakke med henne.

Men plutselig er det som om eg er lamma, ei merkelig frykt kjem over meg, eg kan springe etter henne så lett som ingenting, ta henne igjen og stanse henne, men eg blir ståande.

Eg står murt fast til asfalten. Eg står der og tenker at eg har glømt å spørre kva ho heiter. Eg ser henne forsvinne rundt hjørnet ved Domus, og eg tenker at eg veit ingenting om henne, og at no er det for seint, no er alt snart for seint.

Oppe roper mor mi etter meg, ho har det vondt. Eg går inn med eit glas vatn til henne. Då ser eg at det er oppkast og blod på golvet.

Kva er det? spør eg.

Eg veit ikkje, seier ho.

Skal eg ringe etter lege? spør eg.

Ho svarer nei. Ho er gjennomlyst og gjennomfotografert av legar, ho er stukken full av nåler og kanylar av legar, dei har tatt blodprøvar og EKG og røntgen av henne. Legane kan ikkje gjøre meir for henne no.

Eg er så lykkelig, seier mor mi. For ei fin jente du har funne deg.

Ho legg seg tilbake på puta og lukkar auga. Eg hentar noko å tørke opp med. Så set eg meg i øyrelappstolen og ser ut vindauget. Det er eit hardt lys ute, eit kvitt overlys som eksponerer alt denne dagen, ingen kan ha løyndomar ein sånn dag.

Bare eg.

Eg tenker på ho jenta. Plutselig var ho der, og like plutselig var ho vekke. No er det som om ho ikkje har vore her i det heile.

Dette er den dagen mor mi skal dø. Siste dagen i august. Den same dagen som Diana dødde. Bare at Diana dødde i hundre kilometer i timen. Mor mi dør så uendelig sakte.

Men dette er dagen. Eg veit det. Eg ser det på henne. Ho er nesten ikkje i denne verda lenger. Eg sit der i stolen og veit at om nokre timar er mor mi borte. Snart har ho gått heile vegen. Syng meg i søvn, syng meg i søvn, syng meg i søvn.

Når ho er død, skal eg sykle ned på blomsterforretninga og kjøpe ein masse liljer som eg skal strø ut over heile soverommet. Over den døde mor mi og over senga og over golvet, akkurat som i videoen til «This Charming Man». Frå den andre sida skal mor mi få kjenne lukta av liv, denne poesien i blomstrane, denne siste helsinga frå hennar einaste son.

Så skal eg skal ta på meg dressen min og Morrisseys hornbriller, og eg skal gå, som ein blind mann skal eg gå ut i verda, bare gå og gå. Eg skal gå så langt eg treng å gå for å finne ho jenta som eg ikkje veit kvar bur, og som eg ikkje eingong veit namnet på.

Og når eg har gått så langt at eg har funne henne, skal eg ta av meg brillene og spørre henne på nytt: Vil du vere kjærasten min?