ANDERS HAVNELID

ODIN
den einøygde

OG ANDRE NORRØNE
GUDAR OG KJEMPER

ILLUSTRERT AV THORE HANSEN

Hurra Forlag

© 1969 Anders Havnelid

Opprinnelig utgitt på Aschehoug Forlag

Materialet i denne publikasjonen er omfattet av åndsverklovens bestemmelser.

Uten særskilt avtale med Hurra Forlag as er enhver eksemplarfremstilling og tilgjengeliggjøring bare tillatt i den utstrekning det er hjemlet i lov, eller tillatt gjennom avtale med Kopinor, interesseorgan for rettighetshavere til åndsverk.

ISBN: 978-82-92941-37-9

HURRA Forlag as

Monolitveien 12

0375 Oslo

post@hurra.no

www.hurra.no

Tilrettelagt for ebok av eBokNorden as

INNHALD

Eingong

I opphavet

Jord og himmel

Ask og Embla

Daglegliv i Åsgard

Loke

Tor

Odin

Balder

Ragnarok

Den nye jorda

Eingong

Eingong

for lenger enn lenge sidan

låg landet vårt skinande og solblankt

mot Norskehavet.

Om det budde folk her,

og kva for fuglar og fiskar

og plantar og dyr

som lika seg her,

veit vi knapt.

For det er så lenge sidan.

Og det fæle som hende ein haust

da sommaren drog frå landet,

har sletta alle spor og minne.

Vi må vone

at det ikkje levde folk her

den gongen.

Og dyra og fuglane og fiskane

greidde vel rømme —.

For kva hende ikkje ein vinter

etter ein strålande skin-sommar!

Først kom det ei kvass haglskur

inn fjordane og opp dalane.

Dyra strekte hals og snøfta,

undrande mot haglkaven,

før dei kraup inn

og venta at veret skulle gi seg.

Men etter første haglskura kom fleire.

Og haglbyene vart våte, kalde snøkavar.

Det snøa ei veke.

Det snøa eit år.

Det snøa fleire år,

mest utan opphald.

Ikkje sola og sommertida eingong

greidde bore hol i snøskya.

Da det endeleg letta, var det gjort —.

Alt liv var jaga bort,

eller gøymt under meter-tjukk is.

Noreg låg som ei søkklasta skute

som bølgjene skvala og skvala innover.

Låg som eit spøkjelses-skip,

i mange tusen år.

Og som Noreg låg Sverige,

låg Danmark, Finland, Russland,

Tyskland, England,

og mest alle dei land der fanst

i Europa.

Slik låg dei år og dag,

og var ei verd av is og snø.

Berre sel og isbjørn og barske fuglar

glei som stille striper langs iskanten.

Og inne på innlands-isen

lyfte ein flokk reinsdyr mulen

i undring,

før dei hasta i tanande jag

mot ei arm beitemark i is-øydet.

Slik låg Europa i år og dag.

Heilt til det utrulege hende

at ein vågal frifant av ein sommar

kom rekande med ein mild havstraum,

frå ei solstrand langt borte,

og tok til å tære og tære på iskanten.

Året etter kom han att,

både større og sterkare enn sist.

Og året etter det

sende han føre seg

den vakre, varme kona si, Vår.

Ho skein og lyste,

så isen måtte halde seg for auga

og dra seg attom næraste fjellkammen.

Det året fekk dei enda ein liten godgut

oppi is-øydet her.

Det var han som lokka dei

til å vere lenger enn dei hadde tenkt.

Haust kalla dei han.

Kvart år kom dei att.

Og saman med dei kom sola

i si strålande eldvogn,

så Kong Vinter med sine kvite brynjemenn

måtte dra seg lenger og lenger attende

innover høgfjella.

Slik gjekk det til at dei milde årstidene,

vår, sommar og haust,

jaga isen av landet.

Og Noreg steig atter,

stort, snautt og vilt,

or havet.

Ein dag

skylde bølgjene eit lite frø

opp på ei naken strand.

Etter frøet kom plantar

og fuglar og dyr.

Ein kveld

stod den første jegeren på fjell-bruna

og såg vestetter

mot eit land han aldri hadde sett før.

Han lika dette landet

med dei grøne, frodige bakkane,

og liene som striper

mellom skinande snø og blått hav.

— Noreg,

sa han for seg sjølv.

Og da han kom heim,

fortalde han jentene og gutane sine

underlege eventyr

om dette sterke landet,

der isfjell duva

som fugleungar om morfuglen.

Jegeren vart gammal.

Kunne ikkje lenger dra den lange nordvegen

og jakte i dei grøne dalane.

Da

vart forteljingane hans

enda meir eventyrlege.

Kveld etter kveld

sat han ved bålet

og fortalde til barnebarna sine,

soge etter soge

om landet der nord.

Han fortalde om den store isen.

Korleis han kom,

og korleis han vart jaga.

Fortalde om landet som steig

og fekk liv og farge.

Fortalde korleis himmel-maktene

skapte hav og land,

sol og måne,

menneske og trollskap.

Aldri skulle dei som høyrde

gløyme desse sogene,

og dei fortalde dei vidare

til sine barn,

berre enda meir eventyrlege.

Sogene trollbatt.

Dei vekte vågemot og lengt,

og flokk etter flokk drog av garde

på leit etter landet

som den gamle jegeren hadde funne.

Og dalane var grøne under snø-tinden,

og fjordane var blå.

Dei slo seg til under berg-ufser,

gjorde opp eld,

og kjende kvar med seg

at her var dei heime.

Men frå slekt til slekt

fortalde dei soga

om korleis Noreg vart til,

med land og folk og tru og skikk: